Εξώδικο 1.569 Εκπαιδευτικών για την άμεση παύση των υποχρεωτικών ράπιντ τεστ

Στις 24.10.2022, επιδόθηκε στους Υπουργούς Υγείας και Παιδείας, καθώς και στο Συνήγορο του Πολίτη, εξώδικη διαμαρτυρία, πρόσκληση και δήλωση 1.569 εκπαιδευτικών και γενικότερα εργαζομένων στον τομέα της εκπαίδευσης με αίτημα την άμεση παύση της υποχρεωτικής διενέργειας ράπιντ τεστ.

 Η επιχειρηματολογία και τα αιτήματα του εξωδίκου είναι επί λέξει τα εξής: 

Με το παρόν μας, ως εκπαιδευτικοί και εν γένει εργαζόμενοι στον κλάδο της εκπαίδευσης, εκφράζουμε την έντονη διαμαρτυρία μας για την εξακολούθηση της ανωτέρω παράλογης, εκδικητικής, βασανιστικής και ρατσιστικής υποχρέωσης για εβδομαδιαία διενέργεια ράπιντ τεστ από τους μη εμβολιασμένους ή μη πλήρως εμβολιασμένους ή μη προσφάτως (εντός εννέα μηνών από τη λήψη της δεύτερης δόσης) εμβολιασμένους ή μη προσφάτως (εντός εξαμήνου) νοσήσαντες, και μάλιστα επί ποινή αναστολής εργασίας με στέρηση μισθού και ασφαλιστικής αναγνώρισης, για τους εξής λόγους:

 1._ Διότι πλέον έχει αναγνωριστεί από το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας ότι οι εμβολιασμένοι κολλούν και μεταδίδουν εξίσου με τους μη εμβολιασμένους και συνεπώς η εις βάρος των μη εμβολιασμένων επιβολή διαγνωστικών ελέγχων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποτρέψει τη μετάδοση της νόσου και αποτελεί άσκοπη και δυσμενή διάκριση, που παραβιάζει θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές.

 2._ Διότι πλέον αναγνωρίζεται από όλο και μεγαλύτερο τμήμα της επιστημονικής κοινότητας ότι τα κυκλοφορούντα εμβόλια δεν κατόρθωσαν να επιτύχουν τον διακηρυγμένο στόχο δημιουργίας «τείχους ανοσίας».

 3._ Διότι πλέον είναι κοινό τοις πάσι ότι ο ιός τείνει να εισέλθει στην ενδημική του φάση, έχοντας αποκτήσει -όπως πάντοτε συμβαίνει στις περιπτώσεις αυτές- πολύ εύκολη μεταδοτικότητα και πολύ ηπιότερη νόσηση.

 4._ Διότι σύμφωνα με τις από 11/08/22 συστάσεις του Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) των ΗΠΑ, η κατάσταση εμβολιασμού δεν θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν όταν χρειάζεται να παρθούν μέτρα, και τα τεστ σε ανθρώπους χωρίς συμπτώματα πρέπει να σταματήσουν. 

 5._ Διότι είναι αντιφατικό και υποκριτικό να επιβάλλεται η υποχρέωση εβδομαδιαίου εργαστηριακού ελέγχου, αφού, σύμφωνα με την ίδια Κοινή Υπουργική Απόφαση, σε περίπτωση νόσησης, υπάρχει υποχρέωση απομόνωσης του νοσούντος, είτε μαθητή είτε ενηλίκου, μόνο για πέντε (5) ημέρες και εν συνεχεία υποχρέωση επανόδου του στην εκπαιδευτική μονάδα, ακόμη και αν υπάρχει θετικός εργαστηριακός έλεγχος.

  6._ Διότι είναι επίσης αντιφατικό και υποκριτικό και παραβιάζει κατάφωρα τη συνταγματική αρχή της ισότητας το να επιβάλλεται η υποχρέωση εβδομαδιαίου εργαστηριακού ελέγχου για τις ανωτέρω κατηγορίες εργαζομένων, τη στιγμή που κάτι τέτοιο δεν απαιτείται από κανέναν άλλο εισερχόμενο στις εκπαιδευτικές μονάδες, δηλαδή τους μαθητές, τους επισκέπτες και τους υπόλοιπους εκπαιδευτικούς.

 7._ Διότι, επιπλέον, η υποχρέωση του εργαζόμενου να καλύπτει με δική του δαπάνη το κόστος του εβδομαδιαίου τεστ αποτελεί δυσανάλογο βάρος σε σχέση με το σκοπό που υποτίθεται ότι εξυπηρετείται, κατά παράβαση της συνταγματικής αρχής της αναλογικότητας καθώς και της συνταγματικής υποχρέωσης του κράτους για παροχή στους πολίτες βασικών υπηρεσιών υγείας.

 8._ Διότι η υποβολή σε εργαστηριακό έλεγχο αποτελεί, κατά την ορθή άποψη, ιατρική πράξη, για τη διενέργεια της οποίας απαιτείται η προηγούμενη αναλυτική ενημέρωση του ατόμου (σχετικά με τις ενδεχόμενες συνέπειες) και εν συνεχεία η οικειοθελής συναίνεση του ατόμου, όπως ρητά ορίζουν ο Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν. 3418/2005) στο άρθρο 12, καθώς και η διεθνής Σύμβαση του Οβιέδο, που έχει ενσωματωθεί και στην ελληνική έννομη τάξη με νόμο [άρθρο 2, 5 και 12 της Σύµβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώµατα και τη Βιοϊατρική (άλλως Σύμβασης του Οβιέδο της 4ης Απριλίου του 1997), η οποία ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με το ν. 2619/1998 (Α΄ 132)].

 9._ Διότι ακόμη και στις οδηγίες των τεστ αναγράφεται ότι αυτό διενεργείται εντός των πρώτων πέντε ημερών από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, άρα η επιβολή διενέργειάς του χωρίς την ύπαρξη συμπτωμάτων αντιβαίνει στις οδηγίες του ίδιου του κατασκευαστή.

10._ Διότι η συνέχιση των υποχρεωτικών τεστ έρχεται σε κατάφωρη αντίθεση με την άρση όλων των άλλων περιορισμών, τόσο πανελλαδικά όσο και παγκόσμια. 

11._ Διότι, σύμφωνα με όλα τα προεκτεθέντα, προκύπτει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η εξακολούθηση του ανωτέρω μέτρου έχει αποκλειστικά και μόνο εκδικητικό και τιμωρητικό χαρακτήρα, εξυπηρετώντας συγχρόνως τη διατήρηση κλίματος αντιπαλότητας και διαχωρισμών μεταξύ των πολιτών. Σημειωτέον ότι τις ανωτέρω διαμαρτυρίες έχουν εκφράσει επανειλημμένα πολλά συνδικαλιστικά μας όργανα και συγκεκριμένα Σύλλογοι Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΣΕΠΕ) και Ενώσεις Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης (ΕΛΜΕ) με δημόσιες ανακοινώσεις τους.

Κατόπιν αυτών

 Ζητούμε 

Οι δύο πρώτοι από εσάς να προβείτε άμεσα, ως οι πλέον καθ’ ύλην αρμόδιοι Υπουργοί, σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την άμεση ανάκληση του ανωτέρω μέτρου. Διαφορετικά Δηλώνουμε ότι Θα ασκήσουμε εναντίον του ελληνικού δημοσίου όλα τα δικαιώματα που μας παρέχει ο νόμος για την αποκατάσταση της έννομης τάξης και την πλήρη υλική και ηθική μας ικανοποίηση. 

Και επίσης Ζητούμε Ο τρίτος από εσάς, Συνήγορος του Πολίτη, να αποφανθεί σχετικά με τη νομιμότητα και συνταγματικότητα των ανωτέρω διατάξεων και του εν λόγω μέτρου και να προβεί σε όλες τις κατά νόμον ενέργειες της αρμοδιότητάς του.

(Δελτίο τύπο από τον πληρεξούσιο δικηγόρο των Εκπαιδευτικών, κ. Βασίλη Παπανικολάου).

Πρόστιμο 100 ευρώ – Κατατέθηκε η Καταγγελία 480 πολιτών για παράνομη επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων τους

Κατατέθηκε στην πλατφόρμα της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων με αριθμό πρωτοκόλλου 11214/23.10.2022 καταγγελία από τετρακόσιους ογδόντα πολίτες που εκπροσωπούνται από την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία “60 ΠΛΑΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ” ζητώντας την παρέμβασή της για την παράνομη επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων τους από το Υπουργείο Υγείας και την ΗΔΙΚΑ Α.Ε για την επιβολή του προστίμου των 100 ευρώ στους ανεμβολίαστους πολίτες άνω των 60 ετών.

Επισημαίνεται ότι το εν λόγω ζήτημα εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων για την αυτεπάγγελτη διενέργεια ελέγχου και έρευνας. Ωστόσο μέχρι τώρα δεν έχει παρέμβει παρότι της έχει ήδη ζητηθεί δύο φορές, η πρώτη με την εξώδικη “επείγουσα έκκληση” που της απηύθυναν στις 8.3.2022 καθηγητές ΑΕΙ και δικηγόροι και η δεύτερη με τη ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ – ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ 739 πολιτών, που της κοινοποιήθηκε στις 29.3.2022. Δεδομένου δε ότι είναι εξόφθαλμες οι παραβιάσεις θεμελιώδων διατάξεων του δικαίου της προστασίας προσωπικών δεδομένων από το Υπουργείο Υγείας και την ΗΔΙΚΑ Α.Ε , η ολιγωρία αυτή δεν μπορεί παρά να εκληφθεί ως αδικαιολόγητη δυσμενής διάκριση σε βάρος των δικαιωμάτων των πολιτών που επέλεξαν να μην εμβολιασθούν και ως συγκάλυψη παράνομων κυβερνητικών επιλογών.

---------------------------------------------------------------

Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο της Καταγγελίας.

Με την παρούσα:

Ως μη κερδοσκοπικός φορέας που συστήθηκε νόμιμα με το από 18.4.2022 Καταστατικό Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας, το οποίο δημοσιεύθηκε στα βιβλία εταιρειών του Πρωτοδικείου Πειραιά την ίδια ημέρα (18.4.2022) με Αριθμό Μητρώου Α.Μ. 63915 και Αριθμό Κατάθεσης Α.Κ. 10/2022 και έχει σκοπό που αποβλέπει στο γενικό δημόσιο συμφέρον και συνίσταται στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, ιδίως αλλά όχι αποκλειστικά από δημόσιους φορείς (βλέπετε καταστατικό ΑΜΚΕ συνημμένο αρχείο 1).

ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝΤΑΣ κατ' άρθρο 80 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ) τετρακόσιους ογδόντα (480) πολίτες (τα στοιχεία τους παρατίθενται στο τέλος της παρουσας), οι οποίοι μας ανέθεσαν με έγγραφη εξουσιοδότηση που φέρει το γνήσιο της υπογραφής τους να υποβάλουμε για λογαριασμό τους καταγγελία σύμφωνα με το άρθρο 77 του ΓΚΠΔ για την κατά παράβαση των διατάξεων του ΓΚΠΔ επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων τους από φορείς του ελληνικού δημοσίου για την επιβολή του προστίμου του άρθρου 24 ν.4865/2021.

ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΜΕ ως παράνομη την επεξεργασία που διενεργήθηκε από το Υπουργείο Υγείας (Υπεύθυνος Επεξεργασίας) και από την ΗΔΙΚΑ Α.Ε. (Εκτελούσα την Επεξεργασία) για τον σκοπό του ελέγχου, της διαπίστωσης παραβάσεων και της επιβολής προστίμου λόγω μη τήρησης της υποχρέωσης εμβολιασμού της παραγράφου 1 του άρθρου 24 ν. 4865/2021 με την άντληση προσωπικών δεδομένων από α) το Σύστημα προγραμματισμού συνεδριών εμβολιασμού κατά του κορωνοϊού COVID-19 του άρθρου 57 του ν. 4764/2020 (Α` 256) της ΗΔΙΚΑ Α.Ε. β) το Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών κατά του κορωνοϊού COVID-19 του άρθρου 55 του ν. 4764/2020, γ) τα Μητρώα εμβολιασμένων εξωτερικού του άρθρου 55Α του ν. 4764/2020 δ) τα Μητρώα νοσησάντων εξωτερικού από τον κορωνοϊό COVID-19 της παρ. 1 του άρθρου 192 του ν. 4855/2021 (Α` 215), ε) το Εθνικό Μητρώο Ασθενών από Κορωνοϊό COVID- 19 του εικοστού ενάτου άρθρου της από 30.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α`75) στ) το Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης του ν. 3892/2010, για τους ακόλουθους λόγους:

Α. Παραβίαση της ΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΚΟΠΟΥ - Άρθρο 5 παρ. 1 στοιχείο γ' ΓΚΠΔ και άρθρο 5 παρ. 4 στοιχείο β΄ της Εκσυγχρονισμένης Σύμβασης 108.

1. Η θεμελιώδης Αρχή του Περιορισμού του Σκοπού ορίζει ότι κάθε επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να εκτελείται για συγκεκριμένο, καλά καθορισμένο σκοπό και μόνο για πρόσθετους σκοπούς οι οποίοι είναι συμβατοί προς τον αρχικό και επιβάλλει τα προσωπικά δεδομένα (α) να συλλέγονται για “συγκεκριμένους, ρητούς και νόμιμους σκοπούς” και (β) να μην υποβάλλονται σε περαιτέρω επεξεργασία με ασύμβατο τρόπο ως προς τους σκοπούς αυτούς.

2. Ο θεμελιώδης χαρακτήρας της εν λόγω Αρχής για το δίκαιο της προστασίας των προσωπικών δεδομένων έγκειται στη στενή σύνδεσή της με τη διαφάνεια, την προβλεψιμότητα και τον έλεγχο του χρήστη διότι (α) εάν ο σκοπός της επεξεργασίας είναι επαρκώς συγκεκριμένος και σαφής, τα άτομα γνωρίζουν τι να περιμένουν και αυξάνονται η διαφάνεια και η ασφάλεια δικαίου και (β) η σαφής οριοθέτηση του σκοπού είναι αναγκαία προϋπόθεση, προκειμένου τα υποκείμενα των δεδομένων να μπορούν να ασκούν αποτελεσματικά τα δικαιώματά τους, όπως το δικαίωμα εναντίωσης στην επεξεργασία .

3. Για την αξιολόγηση της συμβατότητας της περαιτέρω επεξεργασίας με τον αρχικό σκοπό λαμβάνονται υπ' όψη σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 4 του άρθρου 6 του ΓΚΠΔ τα ακόλουθα κριτήρια:

- Η σχέση μεταξύ του σκοπού για τα οποία έχουν συλλεγεί τα προσωπικά δεδομένα και ο σκοπός της περαιτέρω επεξεργασίας.

- Το πλαίσιο εντός του οποίου τα προσωπικά δεδομένα έχουν συλλεγεί και οι εύλογες προσδοκίες των υποκειμένων των δεδομένων για την περαιτέρω χρήση τους.

- Το είδος των προσωπικών δεδομένων και οι επιπτώσεις από την περαιτέρω επεξεργασία τους για το υποκείμενο των δικαιωμάτων.

- Οι εγγυήσεις που λαμβάνονται από τον υπεύθυνο επεξεργασίας προκειμένου να διασφαλίσει τη δίκαιη επεξεργασία και να εμποδίσει κάθε αδικαιολόγητη επίπτωση στο υποκείμενο των δικαιωμάτων.

3. Εν προκειμένω τα προσωπικά δεδομένα που υπεβλήθησαν σε περαιτέρω επεξεργασία για το σκοπό της επιβολής προστίμου του άρθρου 24 ν..4865/2021, έχουν συλλεγεί για τους ακόλουθους σκοπούς:

- Τον προκαθορισμό της ημερομηνίας εμβολιασμού των προσώπων που έχουν εγγραφεί στο Σύστημα Προτεραιοποίησης”

(Σκοπός του Συστήματος προγραμματισμού συνεδριών εμβολιασμού κατά του κορωνοϊού COVID-19 από το οποίο αντλήθηκαν προσωπικά δεδομένα σύμφωνα με την παράγραφο 3 α) του άρθρου 2 της υπ' αριθ. ΓΠ.οικ. 7586 ΚΥΑ – ΦΕΚ Β' 608/12.2.2022)

- (i) Τη βέλτιστη παροχή ιατρικών υπηρεσιών μέσω της πληρέστερης δυνατής εμβολιαστικής κάλυψης του γενικού πληθυσμού της χώρας (ii) τη διαμόρφωση πολιτικών υγείας με στόχο τη βελτίωση της εμβολιαστικής κάλυψης του πληθησμού (iii) την εξαγωγή δεικτών εμβολιαστικής κάλυψης και δεικτών έγκαιρου εμβολιασμού για συγκεκριμένους πληθυσμούς ή για ομάδες του πληθυσμού με καθορισμένα χαρακτηριστικά και η δημιουργία τακτικών εκθέσεων (iv) την ευχερέστερη εκτίμηση της επιδημιολογίας νόσων, λαμβάνοντας υπόψη την εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού (v) την εξαγωγή δεικτών αξιολόγησης των μονάδων υγείας που διενεργούν εμβολιασμούς (vi) την ακριβή καταγραφή, ως τμήμα του ιατρικού ιστορικού κάθε προσώπου, των εμβολιασμών που έχουν διενεργηθεί σε κάθε πρόσωπο που ανήκει στο γενικό πληθυσμό της Χώρας, καθώς και την πρόσβαση των εν λόγω πληροφοριών εμβολιασμού σε κάθε πρόσωπο, ως υποκείμενο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως και την επισκόπηση των εν λόγω πληροφοριών εμβολιασμού από κάθε πάροχο υπηρεσιών υγείας, ο οποίος παρέχει υπηρεσίες υγείας στο πρόσωπο αυτό (vii) την προσωποποιημένη ειδοποίηση των προσώπων και των οικογενειών σχετικά με εμβολιασμό, ο οποίος πρέπει να διενεργηθεί ιδίως κατ' εφαρμογή του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών (viii) την παραγωγή βεβαίωσης διενέργειας εμβολιασμών, στις περιπτώσεις που αυτή απαιτείται για συγκεκριμένες νόμιμες χρήσεις (ix) τη συλλογή πληροφοριών για πρόσωπα που πρέπει να προσεγγιστούν από τις υπηρεσίες δημόσιας υγείας στο πλαίσιο αντιμετώπισης τοπικής ή εκτεταμένης επιδημίας με σκοπό την οργάνωση του εμβολιασμού τους ή ελαττωματικές παρτίδες εμβολίου με σκοπό τη συστηματική παρακολούθησή τους (x) την αποτροπή προσπάθειας συνταγογράφησης εμβολίου σε πρόσωπο που είναι πλήρως εμβολιασμένο με το εμβόλιο αυτό, με στόχο την εξοικονόμηση δημόσιων πόρων (xi) τη συλλογή ανωνυμοποιημένων ή ψευδωνυμοποιημένων δεδομένων για έρευνα.

( Σκοποί του Εθνικού Μητρώου Εμβολιασμών, του οποίου αποτελεί υπομητρώο το Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμού κατά του κορωνοϊού COVID-19 από το οποίο αντλήθηκαν προσωπικά δεδομένα σύμφωνα με την παράγραφο 3 β) του άρθρου 2 της υπ' αριθ. ΓΠ.οικ. 7586 ΚΥΑ – ΦΕΚ Β' 608/12.2.2022)).

- Τη διευκόλυνση της άσκησης των δικαιωμάτων ελεύθερης κυκλοφορίας, μακροπρόθεσμης παραμονής και εργασίας στο έδαφος της ελληνικής Επικράτειας των ενδιαφερομένων προσώπων που έχουν στην κατοχή τους πιστοποιητικά εμβολιασμού κατά του κορωνοϊού Covid -19.

( Σκοπός των Μητρώων εμβολιασμένων εξωτερικού του άρθρου 55Α του ν. 4764/2020 και των Μητρώων νοσησάντων εξωτερικού από τον κορωνοϊό COVID-19 της παρ. 1 του άρθρου 192 του ν. 4855/2021 (Α` 215) από τα οποία αντλήθηκαν προσωπικά δεδομένα σύμφωνα με την παράγραφο 3 γ) του άρθρου 2 της υπ' αριθ. ΓΠ.οικ. 7586 ΚΥΑ – ΦΕΚ Β' 608/12.2.2022).

- i) Την άμεση και ταχεία καταγραφή των κρουσμάτων του κορωνοϊού Covid-19 στα νοσοκομεία αναφοράς, στα ειδικά κέντρα υγείας της χώρας και σε κάθε φορέα παροχής υπηρεσιών υγείας , (ii) την άμεση καταγραφή και ιατρική παρακολούθηση της εξέλιξης των κρουσμάτων που εντοπίζονται ή και παρακολουθούνται από τις Κινητές Ομάδες Υγείας (Κ.ΟΜ.Υ.) Ειδικού Σκοπού, (iii) την αυτοματοποίηση της διαδικασίας έκδοσης παραπεμπτικών για την εξέταση του κορωνοϊού covid-19 και (iv) τη διαμόρφωση επαρκών επδημιολογικών δεδομένων για την, επί τη βάσει των καταγραφών αυτών, αποστολή των δειγμάτων από τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (Ε.Ο.Δ.Υ) προς τα διαπιστευμένα εθνικά και άλλα εργαστήρια.

( Σκοποί του Εθνικού Μητρώου Ασθενών από Κορωνοϊό COVID- 19 του εικοστού ενάτου άρθρου της από 30.3.2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου από τα οποία αντλήθηκαν προσωπικά δεδομένα σύμφωνα με την παράγραφο 3 δ) του άρθρου 2 της υπ' αριθ. ΓΠ.οικ. 7586 ΚΥΑ – ΦΕΚ Β' 608/12.2.2022)).

- (i) Την υποστήριξη των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης τόσο για τον έλεγχο και την εκκαθάριση των συνταγών και παραπεμπτικών όσο και την κάλυψη των δαπανών φαρμακευτικής περίθαλψης και υπηρεσιών υγείας, (ii) την υποστήριξη του ελέγχου για όλες τις υπηρεσίες υγείας που παρέχονται προς τους ασφαλισμένους των Φ.Κ.Α., (iii) την υποστήριξη της παρακολούθησης και ελέγχου της συνταγογράφησης, της συγκέντρωσης και στατιστικής αξιολόγησης στοιχείων που έχουν σχέση με παροχές υγείας και φαρμακευτικής περίθαλψης, (iv) την υποστήριξη της εποπτείας και του συντονισμού ενεργειών για τον έλεγχο των δαπανών του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης όλων των φορέων και κλάδων ασθένειας αρμοδιότητας της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικής Ασφάλισης.

(Σκοποί του Συστήματος Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης του ν. 3892/2010 από το οποίο αντλήθηκαν προσωπικά δεδομένα για τη δημιουργία της λίστας της παραγράφου 2 του άρθρου 2 της υπ' αριθ. ΓΠ.οικ. 7586 ΚΥΑ – ΦΕΚ Β' 608/12.2.2022).

4. Από τους παραπάνω αναφερόμενους σκοπούς των μητρώων από τα οποία αντλήθηκαν προσωπικά δεδομένα για την επιβολή του προστίμου του άρθρου 24 ν. 4865/2021 προκύπτει ευχερώς ότι δεν πληρούται κανένα από τα κριτήρια συμβατότητας που θέτει το άρθρο 6 παράγραφος 4 του ΓΚΠΔ διότι:

• Κανένας από τους παραπάνω σκοπούς δεν σχετίζεται με τον σκοπό “του ελέγχου, της διαπίστωσης παραβάσεων και της επιβολής προστίμου λόγω μη τήρησης της υποχρέωσης εμβολιασμού της παραγράφου 1 του άρθρου 24 ν. 4865/2021” , ο οποίος τέθηκε με τη διάταξή της παραγράφου 2 του άρθρου 4 υπ' αριθ. ΓΠ.οικ. 7586 ΚΥΑ ( ΦΕΚ Β' 608/12.2.2022)

• Είναι προφανές ότι ο σκοπός της επιβολής προστίμου ΔΕΝ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΕΤΑΙ στις εύλογες προσδοκίες των υποκειμένων των δεδομένων για τη περαιτέρω χρήση των προσωπικών δεδομένων τους που συλλέχθηκαν για τους σκοπούς των παραπάνω μητρώων.

• Πρόκειται για προσωπικά δεδομένα που αφορούν την υγεία και η επεξεργασία τους επιτρέπεται μόνο στις περιπτώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του άρθρου 9 πα ΓΚΠΔ

• Είναι αμφίβολο αν διενεργήθηκε Εκτίμηση Αντικτύπου σχετικά με την προστασία των δεδομένων, παρότι η επεξεργασία αυτή εμπίπτει στις περιπτώσεις που απαιτείται σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 3 του άρθρου 35 ΓΚΠΔ.

Κατά συνέπεια η επεξεργασία που διενεργήθηκε από το Υπουργείο Υγείας και την ΗΔΙΚΑ Α.Ε για την επιβολή του προστίμου του άρθρου 24 ν. 4865/2021 είναι παράνομη διότι παραβίασε το άρθρο 5 παρ. 1 στοιχείο γ' του ΓΚΠΔ και το άρθρο 5 παρ. 4 στοιχείο β΄ της Εκσυγχρονισμένης Σύμβασης 108.

(Συναφώς επικαλούμεθα τη Γνώμη 03/2013 της Ομάδας Εργασίας του άρθρου 29 σχετικά με τον περιορισμό του σκοπού (WP 203) σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων, η οποία είναι ασύμβατη με τον καθορισμένο σκοπό που τέθηκε για τη συλλογή τους, είναι παράνομη και ως εκτούτου απαγορευμένη και δεν είναι δυνατόν ο υπεύθυνος επεξεργασίας να νομιμοποιήσει την ασύμβατη προς τον καθορισμένο σκοπό επεξεργασία, απλά στηριζόμενος σε νέα νομική βάση επεξεργασίας).

Β. Παραβίαση του ΑΡΘΡΟΥ 24 ν.4624/2019 (ΦΕΚ Α' 137)

1. Το άρθρο 24 ν.4624/2019 ρυθμίζει το θέμα της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από δημόσιους φορείς για σκοπό διαφορετικό από εκείνον για τον οποίο αρχικά συλλέχθηκαν και εφόσον πληρούται μια από τις ουσιαστικές προϋποθέσεις που θέτει στην παράγραφο 1, ισχύει ανεξάρτητα από το εάν οι σκοποί της περαιτέρω επεξεργασίας είναι συμβατοί με τους σκοπούς για τους οποίας συλλέχθηκαν αρχικά τα δεδομένα σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 4 του ΓΚΠΔ.

2. Πρόκειται για ειδική εθνική διάταξη, η οποία στηρίζεται, σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση του ν. 4624/2019, στην παράγραφο 3 του άρθρου 6 του ΓΚΠΔ, κάνοντας χρήση της λεγόμενης “ρήτρας ανοίγματος”, η οποία παρέχει στα κράτη μέλη ένα αυτόνομο ρυθμιστικό περιθώριο στο πεδίο εφαρμογής των στοιχείων γ) και ε) της παραγράφου 1 του άρθρου 6 ΓΚΠΔ, δηλαδή στις περιπτώσεις που νόμιμος λόγος της επεξεργασίας είναι η συμμόρφωση με έννομη υποχρέωση (στ γ' παρ. 1 άρθρο 6 ΓΚΠΔ) και η εκπλήρωση καθήκοντος που εκτελείται προς το δημόσιο συμφέρον ή κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας (στ ε' παρ. 1 άρθρο 6 ΓΚΠΔ).

3. Συγκεκριμένα με την παράγραφο 1 του άρθρο 24 ν. 4624/2019 (ΦΕΚ Α' 137), ορίζεται ότι η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από δημόσιους φορείς για σκοπό διαφορετικό από αυτόν για τον οποίο έχουν συλλεχθεί επιτρέπεται όταν η επεξεργασία αυτή είναι αναγκαία για την εκπλήρωση των καθηκόντων που τους έχουν ανατεθεί και εφόσον είναι: (α) απαραίτητος ο έλεγχος των πληροφοριών που παρέχονται από το υποκείμενο των δεδομένων, διότι υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις ότι οι πληροφορίες αυτές είναι εσφαλμένες (β) αναγκαία για την αποτροπή κινδύνων για την εθνική ασφάλεια, την εθνική άμυνα ή τη δημόσια ασφάλεια ή για τη διασφάλιση φορολογικών και τελωνειακών εσόδων, (γ) αναγκαία για τη δίωξη ποινικών αδικημάτων (δ) αναγκαία για την αποτροπή σοβαρής βλάβης στα δικαιώματα άλλου προσώπου και (δ) απαραίτητη για την παραγωγή των επίσημων στατιστικών, ενώ με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου ορίζεται ότι η επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως αυτά αναφέρονται στο άρθρο 9 παρ. 1 του ΓΚΠΔ για σκοπό διαφορετικό από αυτόν για τον οποίο έχουν συλλεχθεί, επιτρέπεται εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις της προηγούμενης παραγράφου και εφαρμόζεται μια από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 9 παράγραφος 2 του ΓΚΠΔ εξαιρέσεις ή το άρθρο 22 του ν. 4624/2019.

4. Εν προκειμένω είναι σαφές ότι ουδεμία από τις παραπάνω ουσιαστικές προϋποθέσεις πληρούται και συνεπώς είναι παράνομη η περαιτέρω επεξεργασία προσωπικών δεδομένων που διενεργήθηκε από το Υπουργείο Υγείας και την ΗΔΙΚΑ Α.Ε. για το σκοπό του ελέγχου, της διαπίστωσης παραβάσεων και της επιβολής προστίμου λόγω μη τήρησης της υποχρέωσης εμβολιασμού της παραγράφου 1 του άρθρου 24 ν. 4865/2021.

Γ. Παραβίαση της ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑΣ - άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο α) του ΓΚΠΔ, άρθρο 5 παράγραφος 4 στοιχείο α) και άρθρο 8 της Εκσυγχρονισμένης Σύμβασης 108).

1. Η αρχή αυτή θεσπίζει την υποχρέωση του υπευθύνου επεξεργασίας να λαμβάνει κατάλληλα μέτρα ώστε να τηρεί ενήμερα τα υποκείμενα των δεδομένων σχετικά με τον τρόπο χρήσης των δεδομένων τους . Αποτελεί έκφραση της Αρχής της Νομιμότητας, όσον αφορά την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα όπως προβλέπεται στο άρθρο 8 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και συνδέεται εγγενώς με τη νέα Αρχη της Λογοδοσίας καθόσον απαιτεί να υπάρχει διαφάνεια στις πράξεις επεξεργασίας ώστε οι Υπεύθυνοι Επεξεργασίας να είναι σε θέση να αποδεικνύουν τη συμμόρφωση με τις Υποχρεώσεις τους δυνάμει του ΓΚΠΔ.

2. Εν προκειμένω η Αρχή αυτή παραβιάσθηκε ως προς την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων μας για την κατάρτιση της λίστας της παραγράφου 2 του άρθρου 2 της υπ' αριθ. Γποικ.7586 ΚΥΑ από την ΗΔΙΚΑ Α.Ε. , δεδομένου ότι στη λίστα αυτή περιλαμβάνεται σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 2 στ. ε) του άρθρου 2 “ένδειξη χρήσης συνταγογράφησης εντός τελευταίας πενταετίας” χωρίς ωστόσο το Σύστημα Ηλεκτρονικής Συνταγογράφησης (ΣΗΣ) να συμπεριλαμβάνεται στα μητρώα από τα οποία προβλέπεται η άντληση στοιχείων σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 3 της υπ' αριθ. Γποικ.7586 ΚΥΑ .

Συνακόλουθα παραβιάσθηκαν τα άρθρα 5 παράγραφος 1 στοιχείο α) του ΓΚΠΔ, 5 παράγραφος 4 στοιχείο α) και άρθρο 8 της Εκσυγχρονισμένης Σύμβασης 108 και συνεπώς η επεξεργασία που διενεργήθηκε για την κατάρτιση της λίστας της παραγράφου 2 του άρθρου 2 της υπ' αριθ. Γποικ.7586 ΚΥΑ από την ΗΔΙΚΑ Α.Ε είναι παράνομη.

Δ. Παραβίαση της ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΛΑΧΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ - άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο γ΄ του ΓΚΠΔ και άρθρο 5 παράγραφος 4 στοιχείο γ΄ της Εκσυγχρονισμένης Σύμβασης 108.

1. Η Αρχή αυτή όρίζει ότι σε επεξεργασία υποβάλλονται μόνο τα δεδομένα που είναι “καταλληλα, συναφή και δεν είναι δυσανάλογα σε σχέση με τον σκοπό για τον οποίο συγκεντρώνονται και/ή υφίστανται περαιτέρω επεξεργασία”, ήτοι επιβάλλει:

• Η επεξεργασία δεδομένων να περιορίζεται στο αναγκαίο μέτρο για την εκπλήρωση νόμιμου σκοπού.

• Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα να πραγματοποιείται μόνο όταν ο σκοπός της επεξεργασίας δεν μπορεί να επιτευχθεί με άλλα μέσα.

• Η επεξεργασία δεδομένων να μην επεμβαίνει δυσανάλογα στα συμφέροντα, στα δικαιώματα και στις ελευθερίες που διακυβεύονται.

2. Εν προκειμένω, η Αρχή αυτή παραβιάσθηκε διότι στη λίστα της παραγράφου 2 του άρθρου 2 της υπ' αριθ. Γποικ.7586 ΚΥΑ συμπεριλαμβάνεται η “ένδειξη χρήσης συνταγογράφησης εντός τελευταίας πενταετίας”. Η πληροφορία αυτή είναι σαφώς ακατάλληλη, μη συναφής και δυσανάλογη σε σχέση με τον σκοπό της επεξεργασίας και επιπλέον οδηγεί στην ανεξήγητη και παράδοξη διάκριση μεταξύ των πολιτών που έχουν κάνει χρήση συνταγογράφησης την τελευταία πενταετία και υποχρεούνται σε πρόστιμο και αυτών που δεν έχουν κάνει και για το λόγο αυτό εξαιρούνται.

Επειδή - παρότι το θέμα της παράνομης επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων για την επιβολή του προστίμου του άρθρου 24 ν. 4865/2021 εμπίπτει στις αρμοδιότητες σας για την αυτεπάγγελτη διενέργεια ελέγχου και έρευνας - έχει ήδη ζητηθεί η παρέμβασή σας (α) με την επείγουσα έκκληση που σας απηύθυναν καθηγητές ΑΕΙ και νομικοί στις 8.3.2022 και (β) με την ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ – ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ 739 πολιτών που σας κοινοποιήθηκε στις 29.3.2022, χωρίς ωστόσο να υπάρξει παρέμβαση σας, προκαλώντας έτσι την εύλογη υπόνοια ότι υφίσταται αδικαιολόγητη δυσμενής διάκριση σε βάρος των δικαιωμάτων των πολιτών που επέλεξαν να μην εμβολιασθούν.

Επειδή η προστασία των προσωπικών δεδομένων μας κατοχυρώνεται από το άρθρο 9Α του Συντάγματος και το άρθρο 8 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., το οποίο ορίζει ότι “Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν”, “Η επεξεργασία αυτών των δεδομένων πρέπει να γίνεται νομίμως, για καθορισμένους σκοπούς...” και “Ο σεβασμός των κανόνων αυτών υπόκειται στον έλεγχο ανεξάρτητης αρχής”.

Για τους λόγους αυτούς

Ζητάμε

Να προβείτε σε όλες τις κατά νόμο αναγκαίες ενέργειες που επιβάλλει ο θεσμικός σας ρόλος για την προστασία των προσωπικών δεδομένων μας από την παράνομη επεξεργασία τους για την επιβολή του προστίμου του άρθρου 24 ν. 4865/2021.

Ενεργώντας για λογαριασμό των παρακάτω προσώπων:

1)............................................

2)............................................

.................................................

480)......................................

Για την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία

“60+ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ”

Χρύσα Βαρθολομαιου – Τάσος Κώνστας – Στέλλα Πατρώνα

 

Τρία ενδεικτικά περιστατικά για τη σημερινή κατάσταση εξυπηρέτησης των πολιτών από τον δημόσιο, τον ιδιωτικό και τον ....«ερμαφρόδιτο» τομέα

 

 

Της Στέλλας Πατρώνα*

Περιστατικό πρώτο – Δημόσιος Τομέας

( Διεκπεραίωση υπόθεσης στο Υπουργείο Εσωτερικών)

Να ξεκινήσω από το καινοφανές!

Έχετε δει δημόσια υπηρεσία να λειτουργεί «ινκόγκνιτο» και να μη δίνει αριθμό πρωτοκόλλου;

Εγώ πάντως για πρώτη φορά είδα χθες. Πρόκειται για διεύθυνση του υπουργείου εσωτερικών, στην οποία με παρέπεμψαν από τα κεντρικά του υπουργείου και βρίσκεται στον πρώτο όροφο κτιρίου της οδού Υπατίας στην Αθήνα. Το κτίριο αυτό φέρει στην είσοδο μια υπερμεγέθη ταμπέλα του ΙΕΚ που στεγάζεται σ' αυτό και καμιά ένδειξη ότι στεγάζει και δημόσια υπηρεσία.

Κατόρθωσα να την εντοπίσω ρωτώντας στη γραμματεία του ΙΕΚ κι έτσι βρέθηκα  μπροστά σε μια κλειστή γυάλινη πόρτα με την ταμπέλα της διεύθυνσης που αναζητούσα και  με μια μικρότερη  ταμπελίτσα  που γράφει «Χτυπήστε» χωρίς να υπάρχει κουδούνι....

Χτύπησα λοιπόν τη γυάλινη πόρτα τρεις – τέσσερις φορές με το χέρι μου κι ενώ είχα αρχίσει να απελπίζομαι  και σκεφτόμουν με ποιο τρόπο θα κατόρθωνα να επικοινωνήσω  με τους μέσα - ω του θαύματος! – εμφανίστηκε μια υπάλληλος, η οποία άνοιξε την πόρτα, βγήκε  έξω στο διάδρομο ξανακλείνοντας την πόρτα πίσω της, με ρώτησε τι θέλω κι αφού άκουσε  την περίπτωση, ξαναμπήκε – εννοείται ξανακλείνοντας την πόρτα - για να βρει – υποτίθεται - την αρμόδια υπάλληλο.

Σε λίγα  λεπτά ξαναβγήκε η ίδια. Της είπα πιο αναλυτικά τα δεδομένα για την αίτηση που ήθελα να καταθέσω και αφού της έδειξα τα σχετικά έγγραφα και με διαβεβαίωσε ότι όλα ήταν σωστά, ακολούθησε ο εξής  απίστευτος διάλογος:

-         Ξέρετε, επειδή δεν έχουμε υπάλληλο για πρωτόκολλο, θα πρέπει να μας  στείλτε την αίτηση και τα έγγραφά σας με κούριερ...» 

-         Εύγλωττη  σιωπή από εμένα και γουρλωμένα μάτια λόγω έκπληξης...

-         Ναι, είμαστε μόλις δύο υπάλληλοι και δεν μπορούμε να τηρούμε πρωτόκολλο ....μου διευκρινίζει

-         Και αριθμό πρωτοκόλλου πως θα έχω; Και πως θα ξέρω ότι παραλάβατε τα έγγραφα, τα οποία μάλιστα πρέπει να είναι πρωτότυπα κι έκανα πολύ κόπο να συγκεντρώσω;   ψελλίζω όταν συνέρχομαι από την έκπληξη....

 -         Θα μας πάρετε τηλέφωνο κι ο αριθμός αποστολής από τον κούριερ θα είναι ο αριθμός πρωτοκόλλου σας...

Περιστατικό δεύτερο: (ΕΛ.ΤΑ, τα οποία ανήκουν πλέον κατά 90% στο Ελληνικό Δημόσιο και κατά 10% στην Τράπεζα EFG Eurobank Ergasias,  )

Αφού «τελείωσα» με τον παραπάνω «επιτυχημένο» τρόπο τη δουλειά μου στο υπουργείο εσωτερικών, έσπευσα να γυρίσω στον Πειραιά για να προφθάσω ανοιχτό το Ταχυδρομείο, το οποίο, αν και κεντρικό, λειτουργεί πλέον μόνο μέχρι τις 14:45.

Έφθασα στην πόρτα του ταχυδρομείου ακριβώς στις 14:20, ασθμαίνουσα μεν αλλά ευτυχής γιατί ήμουν εκεί 25 λεπτά πριν έρθει η ώρα να κλείσει, μέχρι που συνειδητοποίησα ότι με περίμενε μια νέα έκπληξη. Μια ευγενέστατη – η αλήθεια να λέγεται – γυναίκα σεκιούριτι με σταμάτησε ακριβώς στην είσοδο, ανακοινώνοντας σ' εμένα και σ' άλλους τρεις ατυχείς που ήθελαν επίσης να μπουν , ότι είχε εντολή από τον διευθυντή να μην επιτρέψει σε κανέναν την είσοδο, γιατί ήταν ήδη εκατό άτομα μέσα και στην περίπτωση που παρέβαινε την εντολή θα έχανε τη δουλειά της....

Σημειωτέον ότι το Ταχυδρομείο Πειραιά τις παλιές καλές εποχές ως κεντρικό ταχυδρομείο λειτουργούσε καθημερινά μέχρι τις 19:00 με πάνω από έξι ταμεία και ήταν έκπληξη για μένα όταν στις αρχές του μήνα διαπίστωσα ότι λειτουργεί μόνο μέχρι τις 14:45 και πλέον μόνο με δύο ταμεία...

Περιστατικό τρίτο (Ιδιωτικός τομέας – ACS):

Αφού λοιπόν είχαν την παραπάνω κατάληξη και οι δύο δουλειές που επιχείρησα να κάνω γύρισα στο γραφείο μου, όπου με περίμενε μια ειδοποίηση από την ΑCS. Τηλεφωνώ λοιπόν για να δω πως κι από που θα παραλάβω την επιστολή μου στο τηλέφωνο που αναφέρει η ειδοποίηση  και μου απαντά μια ωραία γυναικεία φωνή αυτόματου τηλεφωνητή «Πως μπορώ να σας εξυπηρετήσω;».....

Βεβαίως, η εξυπηρέτηση μέσω αυτόματης τηλεφωνήτριας (ή όπως αλλιώς λέγεται το συγκέκριμενο σύστημα) είναι γνωστό ότι αποτελεί κακόγουστη φάρσα. Έτσι, αφού επανέλαβα πάνω από τρεις φορές τον αριθμό αποστολής και το μόνο που μου απαντούσε ήταν ότι δεν παρελήφθη η επιστολή, δηλαδή αυτό που ήδη γνώριζα και ήταν ο λόγος που τηλεφωνούσα, τα παράτησα και κατέληξα ότι θα πρέπει να πάω στο πλησιέστερο κατάστημα της  ASC για να κάνω τη δουλειά μου....

Τα παραπάνω περιστατικά δεν είναι παρά οι γνωστές “μικρές” ταλαιπωρίες που, αν και μικρές, μπορούν να κάνουν δύσκολη την καθημερινότητά μας και οδηγούν στην εμπέδωση της αντίληψης ότι είμαστε αδύναμοι μπροστά σε παντός είδους αυθαιρεσίες. Τα αίτια τους είναι εμφανή: Η υποστελέχωση δημόσιων υπηρεσιών και ιδιωτικών επιχειρήσεων, η περιφρόνηση στις ανάγκες και τα δικαιώματα των πολιτών και ο αυταρχισμός που κρύβεται κάποιες φορές πίσω από την ευγένεια των ενδιάμεσων και άλλες φορές πίσω από τις κλειστές πόρτες των δημόσιων υπηρεσιών και τους σεκιουριτάδες που τις φυλάνε.

Με άλλα λόγια είναι ψηφίδες της μεγάλης εικόνας της “νέας” Ελλάδας που διαμορφώνεται. Μιας Ελλάδας που συγκεντρώνει όλα τα κακά της παλιάς μεγεθυμένα στο έπακρο, δημιουργεί καινούρια κακά και εξαλείφει όσα καλά μέχρι τώρα διέθετε η κοινωνία μας. Καιρός να συνειδητοποιήσουμε τη νέα κατάσταση, όχι για να την αποδεχθούμε, αλλά για να βρούμε τρόπους να την αλλάξουμε.

* Η Στέλλα Πατρώνα είναι δικηγόρος, μέλος του Δικτύου Ενεργών Καταναλωτών - Δ.Ε.ΚΑ και της πρωτοβουλίας "Δρόμος Ανοιχτός"

Πρόγραμμα “κρατικοποίησης” ή “διάσωσης” της ΔΕΗ εξήγγειλε ο Τσίπρας στη ΔΕΘ;

Της Στέλλας Πατρώνα*

Χαμό και ορυμαγδό δηλώσεων, δημοσιευμάτων και σχολίων προκάλεσαν οι εξαγγελίες του Αλέξη Τσίπρα για την επανακρατικοποίηση της ΔΕΗ με την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ να προβάλλει ως κύρια επιχειρήματα υπερ της κρατικοποίησης ότι ο δημόσιος έλεγχος είναι αναγκαίος για να πέσουν οι τιμές και ότι οι “εθνικοποιήσεις” αποτελούν τη νέα ευρωπαϊκή τάση και με αντίλογο από την άλλη πλευρά ότι θα έχει τεράστιο δημοσιονομικό κόστος και ότι σε θεσμικό επίπεδο συνιστά αθέτηση της δέσμευσης της Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ περί μη αναστροφής μεταρρυθμίσεων που υλοποιήθηκαν από το 2010.

Άνοιξε λοιπόν ξαφνικά, με πρωτοβουλία του Αλέξη Τσίπρα, μια νέα αντιπαράθεση για την τύχη της ΔΕΗ, η οποία διάθετει όλα τα γνώριμα χαρακτηριστικά της ελληνικής πολιτικής σκηνής: Δεν προσεγγίζει ούτε κατ' ελάχιστο την ουσία του προβλήματος που υποτίθεται ότι θέλει να λύσει (υπενθυμίζεται ότι υπό “δημόσιο” έλεγχο ήταν η ΔΕΗ όταν επέβαλε τη ληστρική ρήτρα αναπροσαρμογής), τα εκατέρωθεν επιχειρήματα στηρίζονται σε αυτοματισμούς και ιδεολογήματα (κρατιστές εναντίον νεοφιλελεύθερων) και δεν γίνεται καθόλου λόγος για τη σημερινή οικονομική κατάσταση της ΔΕΗ και τις εξελίξεις στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Κατ' αρχάς, όσον αφορά την οικονομική κατάσταση της ΔΕΗ σήμερα, θα πρέπει να γίνει λόγος για το μεγάλο φιάσκο της διοίκησης Στάσση (και βεβαίως και του υπερταμείου), η οποία παρότι καταλήστευσε νοικοκυριά και επιχειρήσεις με τη ρήτρα αναπροσαρμογής που επέβαλε ακόμη και σε σταθερά τιμολόγια, πέτυχε ο όμιλος της ΔΕΗ όχι μόνο να έχει ζημιές αλλά και να εξανεμίσει μεγάλο μέρος του τιμήματος που εισέπραξε από την πώληση του 49% της ΔΕΔΔΗΕ. Το φιάσκο αυτό καταγράφεται με σαφήνεια στα οικονομικά αποτελέσματα του α' εξαμήνου του 2022 σύμφωνα με τα οποία ο όμιλος ΔΕΗ είχε ζημία 11,1 εκατομμυρίων ευρώ και αύξησε το καθαρό χρέος του κατά 355,3 εκατ. ευρώ (στα 2,245 δισ ευρώ στο πρώτο εξάμηνο του 2022 από 1,889 δισ. ευρώ που ήταν το 2021) “λόγω της μείωσης των χρηματικών διαθεσίμων ως αποτέλεσμα των αυξημένων αναγκών για πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου λόγω της έντονης μεταβλητότητας των αγορών καθώς και για κεφάλαιο κίνησης για αγορά φυσικού αερίου, CO2 και ενέργειας”. Σημειωτέον δε ότι στον υπολογισμό του καθαρού χρέους της ΔΕΗ, όπως αποσαφηνίζεται, έχει συμπεριληφθεί και το τίμημα των 1.323,3 εκατομμυρίων ευρώ που κατεβλήθη στη ΔΕΗ για την πώληση του 49% της ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε.

Τα κακά αυτά οικονομικά αποτελέσματα σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να αποδοθούν στις αυξήσεις της τιμής του φυσικού αερίου, αφενός γιατί η ΔΕΗ διαθέτει λιγνίτες, υδροηλεκτρικά και ΑΠΕ και δεν στηρίζει την παραγωγή της στο φυσικό αέριο, αφετέρου γιατί μετακύλισε – και μάλιστα με το παραπάνω – όλο το πρόσθετο κόστος της στους καταναλωτές. Η αιτία τους λοιπόν θα πρέπει να αναζητηθεί στις “πράξεις αντιστάθμισης κινδύνου” δηλαδή στα αποτυχημένα χρηματιστηριακά “στοιχήματα” της διοίκησης της ΔΕΗ, τα οποία μέσα σε έξι μήνες κατόρθωσαν να εξανεμίσουν το τίμημα από την πώληση της ΔΕΔΔΗΕ και να αυξήσουν το χρέος της ΔΕΗ κατά 355 εκατομμύρια ευρώ. Ενδεικτική δε εικόνα για την κατάσταση που αντιμετωπίζει σήμερα η ΔΕΗ δίνει η πρόσφατη δήλωση του Γιώργου Στάσση σε δημοσιογράφους ότι “μια μέρα του Αυγούστου η επιχείρηση κλήθηκε να καταβάλλει περί το 1 δισ ευρώ για κάλυψη θέσεων, καθώς η τιμή του αερίου εκτοξεύθηκε για λίγο στα 1300 ευρώ”.

Ωστόσο στη χώρα που κυβερνούν οι “άριστοι” και δεν υπάρχει ουσιαστικά αντιπολίτευση, δεν έχει σημασία ποια είναι η πραγματικότητα, αλλά πως παρουσιάζεται. Έτσι, η κακή οικονομική κατάσταση της ΔΕΗ και το μεγάλο φιάσκο του α' εξαμήνου παρουσιάστηκε από τον Γιώργο Στάσση ως “ανθεκτικότητα” χωρίς κανείς από την αντιπολίτευση να τον αμφισβητήσει και χωρίς να τεθεί σε δημόσιο διάλογο το εύλογο ερώτημα, γιατί η ΔΕΗ, ενώ καταλήστευσε τους καταναλωτές, όχι μόνο δεν είχε κέρδη, αλλά και αύξησε σημαντικά το χρέος της. Αυτό το ερώτημα προφανώς δεν έγινε, γιατί θα έθετε επί τάπητος το παράδοξο φαινόμενο που κυριαρχεί σήμερα στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από τη μια να στενάζουν οι καταναλωτές από το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας και από την άλλη οι παραγωγοί ενέργειας, παρά τα τεράστια κέρδη που αποκομίζουν, να βρίσκονται πολύ κοντά στην κατάρρευση καλούμενοι - κάποιες φορές μόνο σε μια νύχτα - να καλύψουν απαιτήσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ.

Το παράδοξο αυτό φαινόμενο, το οποίο το βλέπουμε και στην περίπτωση της ΔΕΗ, είναι μια από τις συνέπειες της εφαρμογής του target model, δηλαδή του μοντέλου λειτουργίας της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, το οποίο σύνδεσε τον ηλεκτρικό τομέα με τον χρηματοπιστωτικό, χρησιμοποιώντας τα ενεργειακά παράγωγα ως το βασικό εργαλείο ρευστότητας των ηλεκτρικών αγορών. Λόγω όμως της συνεχούς αύξησης της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας, τα ενεργειακά παράγωγα από εργαλείο ρευστότητας έχουν μεταβληθεί σε μηχανισμό αποστράγγισης των αγορών και έχουν δημιουργήσει μια νέα χρηματιστηριακή φούσκα που υπάρχει ορατός κίνδυνος να σκάσει και να οδηγήσει στην ενεργειακή εκδοχή της Lehman Brothers, όπως προειδοποίησε στις 4 Σεπτεμβρίου ο Φινλανδός υπουργός Οικονομίας Mika Lintilä. Για να αντιμετωπισθεί λοιπόν αυτός ο κίνδυνος η σουηδική και η φινλανδική κυβέρνηση εξήγγειλαν προγράμματα στήριξης των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας, η γερμανική κυβέρνηση προχωράει στην κρατικοποίηση της Uniper και η γαλλική στην κρατικοποίηση της EDF.

Αν λοιπόν θέλουμε να δούμε τα πράγματα καθαρά, αυτό που πραγματικά προτείνε στη ΔΕΘ ο Αλέξης Τσίπρας είναι πρόγραμμα διάσωσης της ΔΕΗ και των μετόχων της κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Και το “αστείο” ή ορθότερα το τραγελαφικό της υπόθεσης είναι ότι, παρά τα όσα έχουν γραφτεί και ειπωθεί για το εν λόγω ζήτημα, αν υπάρξει άμεση χειροτέρευση της οικονομικής κατάστασης της ΔΕΗ, μπορεί να δούμε ακόμη και την κυβέρνηση Μητσοτάκη να σπεύδει να την επανακρατικοποίησει, προς μεγάλη βεβαίως απογοήτευση όλων αυτών που έχουν συμπαραταχθεί με τη μια ή την άλλη πλευρά και νομίζουν ότι δινουν σημαντική μάχη σκιαμαχώντας υπέρ ή κατά της επανακρατικοποίησης.

* Η Στέλλα Πατρώνα είναι δικηγόρος, μέλος του Δικτύου Ενεργών Καταναλωτών - Δ.ΕΚ.Α και της πρωτοβουλίας "Δρόμος Ανοιχτός"

 

Πρόστιμο 100 ευρώ - Ενημέρωση και Σχέδιο εξουσιοδότησης προς την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία “60+ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ”

Αναδημοσιεύουμε από το προφίλ στο φβ της Στέλλας Πατρώνα (Stella Patrona), δικηγόρου, μέλους του Δικτύου Ενεργών Καταναλωτών

  Από τις 30 Ιουνίου που εκδόθηκε (σε χρόνο ρεκόρ) η κατάπτυστη απόφαση του ΣτΕ, η οποία έκρινε συνταγματικά ανεκτό το πρόστιμο των 100 ευρώ στους ανεμβολίαστους άνω των 60 ετών, δεν έχει σημειωθεί κάποια εξέλιξη.

• Τα πρόστιμα των μηνών Ιανουαρίου (50 ευρώ) και Φεβρουαρίου (100 ευρώ) εξακολουθούν να είναι αναρτημένα ως οφειλόμενα (με τις προσαυξήσεις τους) στο taxisnet.

• Πρόστιμα για τους επόμενους μήνες (έως τις 15 Απριλίου που ανεστάλη η εφαρμογή του μέτρου) δεν έχουν επιβληθεί.

• Οι αιτήσεις ακύρωσης του συναδέλφου Δημήτρη Μπελαντή στο ΣτΕ για την αντισυνταγματικότητα του εν λόγω μέτρου δεν έχουν ακόμη προσδιορισθεί.

Συνεχίζουμε λοιπόν από το σημείο που είχαμε μείνει για την άσκηση συλλογικής καταγγελίας στην Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων για την παράνομη επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων μας από δημόσιους φορείς ως εξής:

Η καταγγελία θα ασκηθεί από την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με την επωνυμία “60+ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ” (6Ο ΠΛΑΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ) σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρο 41 του ν.4624/2019 (ΦΕΚ Α' 137/29.8.2019), η οποία δίνει τη δυνατότητα στα υποκείμενα των δεδομένων που θεωρούν ότι η επεξεργασία των δεδομένων τους έγινε κατά παράβαση του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (Γ.Κ.Π.Δ.) να εκπροσωπηθούν από μη κερδοσκοπικό φορέα που έχει συσταθεί και λειτουργεί νομίμως και σκοπός του είναι η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

Η εταιρεία αυτή συστήθηκε από τους Χρυσούλα Βαρθολομαίου, Αναστάσιο Κώνστα και Στυλιανή Πατρώνα με το από 18.4.2022 Καταστατικό, το οποίο καταχωρήθηκε στα βιβλία εταιρειών του Πρωτοδικείου Πειραιά την ίδια ημέρα (18.4.2022) με Αριθμό Μητρώου Α.Μ. 63915 και Αριθμό Κατάθεσης Α.Κ. 10/2022, έχει έδρα στον Πειραιά (Ι.Δραγάτση 2-4 Τ.Κ. 185 35) με ΑΦΜ: 996670506 Α' ΔΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ και ο σκοπός της είναι απολύτως και αποκλειστικά μη κερδοσκοπικός, αποβλέπει στο γενικό δημόσιο συμφέρον και συνίσταται στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, ιδίως αλλά όχι αποκλειστικά από δημόσιους φορείς.

Στην εν λόγω καταγγελία μπορούν να συμμετέχουν και πρόσωπα που δεν τους έχει επιβληθεί το πρόστιμο των 100 ευρώ, καθώς η παράνομη επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων μας από την ΗΔΙΚΑ, του Υπουργείο Υγείας και τους άλλους εμπλεκόμενους φορείς μας αφορά όλους.

Καλούνται λοιπόν οι φίλοι που επιθυμούν να συμμετέχουν στη συλλογική καταγγελία - είτε τους έχει επιβληθεί πρόστιμο, είτε όχι – να προβούν στις ακόλουθες ενέργειες:

- Να συμπληρώσουν τα στοιχεία τους και να υπογράψουν την παρακάτω εξουσιοδότηση, στην οποία ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΒΕΒΑΙΩΘΕΙ ΤΟ ΓΝΗΣΙΟ ΤΗΣ ΥΠΟΓΡΑΦΗΣ τους από ΚΕΠ (την προϋπόθεση αυτή την ορίζει το άρθρο 41 ν. 4624/2019).

- Να αποστείλουν την εξουσιοδότηση ( αφού βεβαιωθεί το γνήσιο της υπογραφής τους)

Με ΣΥΣΤΗΜΕΝΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ στην εξής διεύθυνση:

“Στυλιανή Πατρώνα,

Δικηγόρο,

οδός Ι. Δραγάτση 2-4

Πειραιάς, Τ.Κ. 18535”

- Να αποστείλουν με μέιλ σχετική ειδοποίηση (ότι συμμετέχουν) στην ηλεκτρονική διεύθυνση dikaiomata60plus@yahoo.com γράφοντας ως θέμα “ΣΥΜΜΕΤΕΧΩ”

ή ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΜΕ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΜΈΣΩ GOV 

 

Συμπληρώνοντας στα στοιχεία του εξουσιοδοτούμενου, όπως στη φωτο, με το ακόλουθο κείμενο και αποστολή στην ηλεκτρονική διεύθυνση dikaiomata60plus@yahoo.com : 

 

 

ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΩ:

Την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με την επωνυμία “60+ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ” (6Ο ΠΛΑΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ), η οποία συστήθηκε από τους Χρυσούλα Βαρθολομαίου, Αναστάσιο Κώνστα και Στυλιανή Πατρώνα δυνάμει του από 18.4.2022 Καταστατικού που καταχωρήθηκε στα βιβλία εταιρειών του Πρωτοδικείου Πειραιά την ίδια ημέρα (18.4.2022) με Αριθμό Μητρώου Α.Μ. 63915 και Αριθμό Κατάθεσης Α.Κ. 10/2022, έχει έδρα στον Πειραιά (Ι.Δραγάτση 2-4 Τ.Κ. 185 35) με ΑΦΜ: 996670506 Α' ΔΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ και ο σκοπός της είναι απολύτως και αποκλειστικά μη κερδοσκοπικός, αποβλέπει στο γενικό δημόσιο συμφέρον και συνίσταται στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, ιδίως αλλά όχι αποκλειστικά από δημόσιους φορείς, να προβεί για λογαριασμό μου στις ακόλουθες ενέργειες:

Να με εκπροσωπήσει κατ' άρθρο 80 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ) σε σχέση με την προστασία των προσωπικών δεδομένων μου, τα οποία κατά παράβαση των διατάξεων του ΓΚΠΔ επεξεργάσθηκαν από φορείς του ελληνικού δημοσίου για την επιβολή του προστίμου του άρθρου 24 ν.4865/2021 και δη την εξουσιοδοτώ να υποβάλει για λογαριασμό μου καταγγελία σύμφωνα με το άρθρο 77 του ΓΚΠΔ ενώπιον της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων και να ασκήσει στο όνομα μου τα δικαιώματα που αναφέρονται στο άρθρο 78 του ΓΚΠΔ (Δικαίωμα πραγματικής δικαστικής προσφυγής κατά αρχής ελέγχου) και του άρθρου 20 ν. 4624/2019 (ΦΕΚ Α' 137/29.8.2019).

και ΑΠΟΣΤΟΛΗ στην ηλεκτρονική διεύθυνση dikaiomata60plus@yahoo.com

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Η συλλογή εξουσιοδοτήσεων προγραμματίζεται να διαρκέσει έως τις 30.9.2022, προκειμένου η καταγγελία να υποβληθεί μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Οκτωβρίου.

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΖΕΤΑΙ (α) ότι η συμμετοχή στη συλλογική καταγγελία δεν συνεπάγεται οποιαδήποτε οικονομική επιβάρυνση (β) τα στοιχεία των συμμετεχόντων δεν θα κοινοποιηθούν παρά μόνο για τον σκοπό για τον οποίο συλλέγονται.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ

Ο/Η υπογράφουσα την παρούσα:

(Όνομα)...................................

(Επώνυμο)................................

(Πατρώνυμο).............................

γεννημένος/η (τόπος γέννησης)........................

στις (ημεροχρονολογία γέννησης)..................................

με ΑΦΜ................................................

κάτοικος (τόπος κατοικίας).......................οδός............................. αριθμός................... Τ.Κ..............

Με την παρούσα ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΩ:

Την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με την επωνυμία “60+ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ” (6Ο ΠΛΑΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΣΤΙΚΗ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ), η οποία συστήθηκε από τους Χρυσούλα Βαρθολομαίου, Αναστάσιο Κώνστα και Στυλιανή Πατρώνα δυνάμει του από 18.4.2022 Καταστατικού που καταχωρήθηκε στα βιβλία εταιρειών του Πρωτοδικείου Πειραιά την ίδια ημέρα (18.4.2022) με Αριθμό Μητρώου Α.Μ. 63915 και Αριθμό Κατάθεσης Α.Κ. 10/2022, έχει έδρα στον Πειραιά (Ι.Δραγάτση 2-4 Τ.Κ. 185 35) με ΑΦΜ: 996670506 Α' ΔΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ και ο σκοπός της είναι απολύτως και αποκλειστικά μη κερδοσκοπικός, αποβλέπει στο γενικό δημόσιο συμφέρον και συνίσταται στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, ιδίως αλλά όχι αποκλειστικά από δημόσιους φορείς, να προβεί για λογαριασμό μου στις ακόλουθες ενέργειες:

Να με εκπροσωπήσει κατ' άρθρο 80 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ) σε σχέση με την προστασία των προσωπικών δεδομένων μου, τα οποία κατά παράβαση των διατάξεων του ΓΚΠΔ επεξεργάσθηκαν από φορείς του ελληνικού δημοσίου για την επιβολή του προστίμου του άρθρου 24 ν.4865/2021 και δη την εξουσιοδοτώ να υποβάλει για λογαριασμό μου καταγγελία σύμφωνα με το άρθρο 77 του ΓΚΠΔ ενώπιον της Αρχής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων και να ασκήσει στο όνομα μου τα δικαιώματα που αναφέρονται στο άρθρο 78 του ΓΚΠΔ (Δικαίωμα πραγματικής δικαστικής προσφυγής κατά αρχής ελέγχου) και του άρθρου 20 ν. 4624/2019 (ΦΕΚ Α' 137/29.8.2019).

(Τόπος)............... (ημεροχρονολογία).........

Υπογραφή:

Βεβαιώνεται το γνήσιο της υπογραφής

του/της..................................................

 

Οι ληστρικοί λογαριασμοι ηλεκτρικού ρεύματος και τα αίτια της κακοδαιμονίας της χώρας μας

 

Της Στέλλας Πατρώνα *

Στις 5 Μαϊου ο Κυρ. Μητσοτάκης με ένα ακόμη διάγγελμα ανακοίνωσε τα πολυδιαφημισμένα μέτρα ελάφρυνσης για τους καταναλωτές ηλεκτρικού ρεύματος, τα οποία συνίστανται (α) στην  επιστροφή - μέχρι του ποσού των 600 ευρώ -  μέρους της ληστρικής κερδοσκοπίας των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας με λεφτά των φορολογουμένων, δηλαδή με δικά μας λεφτά  και (β) στην  υπόσχεση για “ελάφρυνση” από τον Ιούλιο  μέσω ενός μηχανισμού μείωσης του χονδρεμπορικού κόστους για τους καταναλωτές, ο οποίος για να εφαρμοσθεί χρειάζεται η έγκριση της Κομισιόν [i].

Τα μέτρα αυτά, παρότι δεν προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση στους πολίτες και εντάσσονται  στην προσπάθεια της κυβέρνησης να διαχειρισθεί επικοινωνιακά το δύσκολο πρόβλημα των ληστρικών λογαριασμών, από πολιτικής πλευράς έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους εξής λόγους:

-  Μετέφεραν τη συζήτηση από τις έκτακτες συνθήκες (ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία)  στο Χρηματιστήριο Ενέργειας.

-  Αποτελούν παραδοχή ότι η αισχροκέρδεια των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας οφείλεται στη δομή του target model, δηλαδή του ευρωπαϊκού μοντέλου αγοράς.

-  Έθεσαν το πρόβλημα που τόσο η κυβέρνηση, όσο και η αντιπολίτευση δεν θέλουν να συζητιέται, ότι δηλαδή η ελληνική κυβέρνηση έχει “περιορισμένες αρμοδιότητες” και η Κομισιόν και οι ευρωτεχνοκράτες των Βρυξελλών είναι αυτοί που αποφασίζουν αν θα εφαρμοσθούν  ή όχι αναγκαία μέτρα για την ελάφρυνση του ελληνικού λαού.

Με άλλα λόγια από τη μια “γείωσαν” τη δημόσια συζήτηση που μέχρι τότε περιστρεφόταν γύρω από εξωτερικούς και ανεξέλεγκτους παράγοντες  και  από την άλλη άφησαν μια χαραμάδα για να διαφανούν σημαντικά ζητήματα που δεν αφορούν μόνο τους ληστρικούς λογαρισμούς αλλά την εν γένει κακοδαιμονία της χώρας και αποτελούν “ταμπού” τόσο για την κυβέρνηση, όσο και για την αντιπολίτευση. Τα ζητήματα αυτά έχουν να κάνουν με την παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας ή κυριαρχικών δικαιωμάτων (σύμφωνα με την ορολογία που χρησιμοποεί ο πρώην προέδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος[ii]) υπέρ της Ε.Ε. και τον “εξευρωπαϊσμό” της πολιτικής ζωής της χώρας μας, δηλαδή τη λήψη αποφάσεων σε θέματα εθνικής πολιτικής από κοινοτικά όργανα και η γενεσιουργός αιτία τους βρίσκεται στη  βασική – κι όχι πάντα ομολογημένη - παραδοχή από όλα τα κόμματα της ελληνικής πολιτικής σκηνής ότι “ανήκομεν” στη Ε.Ε. .

Η παραπάνω παραδοχή είναι η βάση της συναίνεσης στις επάλληλες ενοποιήσεις (τελωνειακή, νομισματική κ.α),  στη μεταφορά αρμοδιοτήτων στα ευρωπαϊκά όργανα (“εξευρωπαϊσμός”) και  στην ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, όσο καταστροφικές κι αν είναι οι συνέπειες τους για τη χώρα μας ( πρόσφατα παραδείγματα η διαχείριση της πανδημίας και οι κυρώσεις στη Ρωσία).  Δεν πρέπει λοιπόν να μας εκπλήσσει που η δημοκρατία μας έχει ευτελισθεί και έχει καταντήσει κενό γράμμα, τα πολιτικά κόμματα είναι ανυπόληπτα, όλοι οι θεσμοί βρίσκονται σε κρίση και η σήψη που αναδίδεται από την πολιτική ζωή διαχέεται και στην κοινωνία.  Όλα αυτά αποτελούν τις συνέπειες της μετατροπής μιας κυρίαρχης χώρας σε απομακρυσμένη επαρχία των Βρυξελλών που διοικείται από ένα ξένο κέντρο και τους άθλιους εγχώριους εκπροσώπους του.

 Ωστόσο ενώ η κρίση σε όλα τα επίπεδα είναι εμφανής, δεν είναι το ίδιο εμφανή και τα αίτια της. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η απώλεια  εθνικής κυριαρχίας και  η λήψη αποφάσεων από ξένα κέντρα συνδέθηκε με τα μνημόνια και όσο απομακρυνόμαστε χρονικά από αυτά καλλιεργείται η αντίληψη ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις επανάκτησαν τη διακυβέρνηση της χώρας. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, από τη δεκαετία του 1990 η χώρα έχει μπει στον “αυτόματο πιλότο” και ακολουθεί την πορεία που καθορίζει η Κομισιόν, η νομοθετική παραγωγή της  βουλής έχει περιορισθεί στη μεταφορά ευρωπαϊκών οδηγιών και κατευθύνσεων στο εθνικό δίκαιο και οι κυβερνήσεις έχουν αναλάβει τον διαχειριστικό - διεκπεραιωτικό ρόλο υλοποίησης των αποφάσεων των Βρυξελλών, προσθέτοντας μόνο το δικό τους ύφος στην άσκηση δημόσιας εξουσίας. Στην πορεία αυτή,  τα μνημόνια δεν ήταν παρά ο επιταχυντής των εξελίξεων που διαψεύδοντας τις αυταπάτες περί της ανάπτυξης της χώρας εντός Ε.Ε και και τα ιδεολογήματα περί “δημοκρατικής Ευρώπης” έφεραν στο φως  με ιδιαίτερη ένταση προβλήματα που προϋπήρχαν και καταστάσεις που είχαν ήδη διαμορφωθεί .

Από τη σκοπιά αυτή, με αφετηρία τις παραδοχές που έκανε η κυβέρνηση με τα μέτρα ελάφρυνσης,   διατυπώνεται η άποψη ότι τα δεινά που υφίσταται σήμερα η ελληνική κοινωνία από τους ληστρικούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος οφείλονται στην παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας και στον “εξευρωπαϊσμό” και ότι τα ίδια αίτια ισχύουν και  για την  εν γένει κακοδαιμονία της χώρας μας. Τα θέματα αυτά αναλύονται σε δύο ενότητες:

Η πρώτη ενότητα αφορά την πρόσφατη ενοποίηση του ηλεκτροδοτικού μας συστήματος και εξετάζει ( α) πως φθάσαμε στους ληστρικούς λογαριασμούς ρεύματος, (β) ποιοι είναι οι υπεύθυνοι, (γ) ποια είναι η στάση του μόνου αντιευρωπαϊκού κόμματος στην ελληνική βουλή (δ) ποιες προτάσεις έχουν κατατατεθεί από τα κόμματα και (ε) σύνοψη των τελικών συμπερασμάτων.

Η δεύτερη ενότητα στηρίζεται στα συμπεράσματα της πρώτης και αναφέρεται (α) σε προηγούμενες ενοποιήσεις και στις συνέπειες τους στην ανάπτυξη της οικονομίας, (β) στο φαινόμενο του “εξευρωπαϊσμού και τις συνέπειες του, (γ) στην άποψη περί “κατοχής”, (δ) στην επίδραση του “εξευρωπαϊσμού” στη διαχείριση της πανδημίας,  (ε) στις ρωγμές του “εξευρωπαϊσμού”  και το “υπερόπλο” των κυβερνώντων και τέλος (στ) στον επίλογο για την ανάκτηση της ελπίδας και το όραμα για μια νέα Ελλάδα.

Η ενοποίηση του ηλεκτροδοτικού συστήματος της χώρας μας

Από τη μεγαβατώρα των 6,71 ευρώ στους ληστρικούς λογαριασμούς και τη “ρήτρα αναπροσαρμογής”

Υπάρχει ένα ερώτημα που λογικά θα πρέπει να απασχολεί όλους τους εχέφρονες ανθρώπους που κατοικούν σ' αυτή τη χώρα και δεν πάσχουν από ασθενική μνήμη:  Πως φθάσαμε από τα 6,71 ευρώ που ήταν η τιμή της μεγαβατώρας το 2005,  να κοστίζει στον καταναλωτή 272,68 ευρώ τον Μάρτιο και  246,60 ευρώ  τον Απρίλιο του 2022, χωρίς μάλιστα τις πρόσθετες επιβαρύνσεις από τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις που το 2005 δεν υπήρχαν.

Στο  ερώτημα αυτό, η απάντηση  βρίσκεται στη ριζική αναμόρφωση του ηλεκτροδοτικού συστήματος της χώρας μας προκειμένου να γίνει η ενοποίησή του και να ενταχθεί η χώρα μας στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας. Η αναμόρφωση αυτή έγινε με τα τρία “ενεργειακά πακέτα” (δέσμες νομοθετικών μέτρων) της Ε.Ε που εκδόθηκαν από το 1996 έως το 2009[iii] και τα νομοθετικά μέτρα που ακολούθησαν το τρίτο «ενεργειακό πακέτο»[iv], βάσει των οποίων διαμορφώθηκε το «μοντέλο στόχος» (target model), δηλαδή το κοινό μοντέλο λειτουργίας και συναλλαγών που  έπρεπε να υιοθετήσουν οι επιμέρους εθνικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας ανά την Ευρώπη, ώστε να εναρμονιστεί η λειτουργία τους και να είναι δυνατή η σύζευξη, δηλαδή η ενοποίηση, των τιμών τους.

Η εφαρμογή αυτών των νομοθετικών μέτρων έφερε τον διαχωρισμό της ΔΕΗ σε τέσσερα τμήματα (παραγωγή, προμήθεια, δίκτυο μεταφοράς και δίκτυο διανομής), την αντικατάσταση του λιγνίτη από το φυσικό αέριο, τις σκανδαλώδεις επιδοτήσεις των ΑΠΕ, τη δημιουργία χονδρικής και λιανικής αγοράς με πολλούς προμηθευτές που απλά κερδοσκοπούν και δεν προσφέρουν τίποτα στη λειτουργία του ηλεκτροδοτικού συστήματος, τις διάφορες ακατανόητες ρήτρες  που περιέχονταν στα “ψιλά γράμματα” των συμβάσεων των “εναλλάκτικών προμηθευτών” και ήδη τυποποιήθηκαν στη ρήτρα αναπροσαρμογής και από την 1η Νοεμβρίου 2020  την εφαρμογή του target model, βάσει του οποίου λειτουργούν τέσσερεις συνολικά αγορές, οι τρεις  από το Χρηματιστήριο Ενέργειας  (Αγορά Επόμενης Ημέρας,  Ενδοημερήσια Αγορά,  Ενεργειακή Χρηματοπιστωτική Αγορά) και μια από τον ΑΔΜΗΕ ( η Αγοράς Εξισορρόπησης) και έχει πραγματοποιηθεί η σύζευξη τιμών (coupling) της ελληνικής χονδρικής αγοράς με τις Αγορές Επόμενης Ημέρας της Ιταλίας, της Βουλγαρίας και της Σλοβενίας.

Όλα αυτές οι διαρθρωτικές αλλαγές οδήγησαν στην αύξηση της  τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος  κατά περίπου 150% την περίοδο 2005 -2016 και εν συνεχεία - με τη λειτουργία του target model - στους τωρινούς ληστρικούς λογαριασμούς, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις φθάνουν ή και ξεπερνούν έναν μηνιαίο μισθό. Και οι συνέπειες αυτές δεν πρέπει να μας εκπλήσσουν. Με τα μέτρα που λήφθηκαν από το 1999 μέχρι το 2011 το ηλεκτροδοτικό μας σύστημα, το οποίο είχε φτιαχτεί με χρήματα του ελληνικού λαού,  παραχωρήθηκε στις αγορές, ενώ ο έλεγχος της λειτουργίας του ανατέθηκε στη ΡΑΕ, που επί της ουσίας λογοδοτεί σε ένα κοινοτικό όργανο, τον  «Οργανισμό Συνεργασίας Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (“Agency for the Cooperation of Energy Regulators” - ACER) και όχι στην ελληνική κυβέρνηση.

Ωστόσο, με τη λειτουργία  του Χρηματιστηρίου Ενέργειας βάσει του “μοντέλου στόχου” (“target model”)  επήλθαν ακόμη μεγαλύτερες και ριζικότερες αλλαγές. Έκτοτε δεν έχουμε να κάνουμε με μια “απελευθερωμένη” εθνική αγορά, στην οποία η κυβέρνηση  έχει τη δυνατότητα να παρεμβαινει διορθωτικά ( αν βεβαίως διαθέτει την πολιτική βούληση), καθώς  το ηλεκτροδοτικό μας σύστημα μετατράπηκε σε τμήμα της “ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς” που οι κανόνες λειτουργίας της καθορίζονται κεντρικά από την Κομισιόν και τους ευρωτεχνοκράτες που την περιβάλλουν. Η μετατροπή αυτή συνεπάγεται τα εξής:

–        Ότι  η δυνατότητα διορθωτικής παρέμβασης της κυβέρνησης περιορίζεται στην εξεύρεση λύσεων βάσει του κρατικού προϋπολογισμού.

–         Ότι χρειάζεται έγκριση της Κομισιόν για να τροποποιηθούν οι κανόνες λειτουργίας  αυτής της αγοράς και

–         ότι όσο η Κομισιόν αδιαφορεί για τις αυξήσεις των τιμών ενέργειας,  οι κερδοσκόποι της αγοράς μπορούν να αισχροκερδούν “νόμιμα” και να ισχυρίζονται με θράσος ότι “πρόκειται για αγορά που λειτουργεί με συγκεκριμένο μοντέλο χρηματιστηριακό και πανευρωπαϊκό που δεν παραβιάζεται”[v].

Συμπερασματικά,  είναι η “ευρωπαϊκή πορεία” της χώρας μας που οδήγησε σε τεράστιες αυξήσεις της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος μεχρι το 2016 και  είναι η ενοποίηση του ηλεκτροδοτικού μας συστήματος, δηλαδή η παραχώρηση κυριαρχικών δικαιωμάτων στα ευρωπαϊκά όργανα, που επέφερε το τελειωτικό χτύπημα και οδήγησε στους ληστρικούς λογαριασμούς και στα δεινά που υφιστάμεθα σήμερα.


Οι υπεύθυνοι της αναμόρφωσης  του ηλεκτροδοτικού συστήματος της χώρας

Κατ' αρχάς, είναι πολλοί αυτοί που υποστηρίζουν ότι η αποκλειστική ευθύνη για τους ληστρικούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος ανήκει στην κυβέρνηση Μητσοτάκη, καθώς επί της υπουργίας Χατζηδάκη ξεκίνησε η λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας. Κάποιοι άλλοι πιστεύουν ότι ευθύνεται το ίδιο η νυν κυβέρνηση με την προηγούμενη του ΣΥΡΙΖΑ και σχεδόν κανείς δεν επιρρίπτει ευθύνες στα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης, μεταξύ των οποίων και το ΚΚΕ. Αν ωστόσο δούμε προσεκτικότερα την πορεία που μας οδήγησε στη σημερινή κατάσταση, θα πρέπει να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι η ευθύνη δεν ανήκει μόνο στις δύο τελευταίες κυβερνήσεις, ούτε αποκλειστικά στα κόμματα που κυβένησαν για τους εξής  λόγους:

Πρώτον: Γιατί το Χρηματιστήριο Ενέργειας είναι το επιστέγασμα της ριζικής αναμόρφωσης του ηλεκτροδοτικού συστήματος της χώρας μας, η οποία συντελέσθηκε σταθερά και με σχέδιο την τελευταία εικοσαετία και το σχέδιο αυτό εξυπηρετήθηκε με συνέπεια και προθυμία από όλες ανεξαιρέτως τις κυβερνήσεις που αγνόησαν επιδεικτικά τις καταστροφικές συνέπειες που από νωρίς εκδηλώθηκαν.

Δεύτερον: Γιατί τέτοιου είδους μακρόχρονιες ριζικές αλλαγές δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς τη συναίνεση ολόκληρου του πολιτικού κόσμου, η οποία (συναίνεση) δεν είναι ανάγκη να εκδηλώνεται ρητά ως συγκατάνευση και μπορεί να συγκαλυφθεί με πολλούς τρόπους (π.χ να εμφανίζεται ως ηχηρή διαφοροποίηση σε επιμέρους επουσιώδη σημεία μαζί με σιωπηρή παραδοχή του πυρήνα των αλλαγών, ως “σιγή ασυρμάτου” ώστε οι αλλαγές και τα μέτρα να εφαρμόζονται χωρίς δημόσια συζήτηση, ως “αποσυσχέτιση” των αλλαγών από τα αποτελέσματά τους, ώστε να μην είναι ορατές οι καταστροφικές τους συνέπειες ή ακόμη και ως καταγγελτικός μαξιμαλισμός , ώστε πρακτικά να καθίσταται αδύνατη κάθε αντίδραση).

Όσον αφορά την ευθύνη των κυβερνήσεων της τελευταίας εικοσαετίας, αρκεί να βάλουμε σε χρονολογική σειρά τα μέτρα που εφαρμόστηκαν, για να διαπιστώσουμε  ότι όλες ανεξαιρέτως ακολούθησαν με συνέπεια την “ευρωπαϊκή πορεία” προς την ενοποίηση και η διαφοροποίησή τους έγκειται  σε ζητήματα που αφορούν είτε στην ταχύτητα εφαρμογής των μεταρρυθμιστικών μέτρων, είτε στη διαχείριση των προβλημάτων που δημιούργησε η εφαρμογή τους.  Στα πρώτα σαφώς εντάσσεται η κριτική που ασκεί σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ στην κυβέρνηση ως προς τη “βίαιη απολιγνιτοποίηση” σε αντίθεση με την πολιτική της “ομαλής απολιγνιτοποίησης” που αυτός ακολούθησε όταν ήταν στην κυβέρνηση, ενώ στα δεύτερα - δηλαδή στη διαχείριση των προβλημάτων που προκαλεί η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων - εντάσσεται η τύχη της ΔΕΗ και ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει εντός της απελευθερωμένης αγοράς. Το τελευταίο αυτό θέμα αποτελέσε αιτία οξύτατων αντιπαραθέσεων:

- Το 2014 για το σχέδιο της κυβερνησης Σαμαρά για τη “μικρή ΔΕΗ ”, το οποίο προέβλεπε τη δημιουργία μιας νέας εταιρείας, στην οποία θα εκχωρείτο το 30% του παραγωγικού δυναμικού και του πελατολογίου της ΔΕΗ προκειμένου να διατεθει μέσω διεθνούς διαγωνισμού σε ιδιώτες επενδυτές. Το σχέδιο αυτό, το οποίο απαντούσε σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της κυβέρνησης στο διπλό “πρόβλημα” του μονοπωλίου των λιγνιτών από τη ΔΕΗ και το άνοιγμα της λιανικής, ψηφίστηκε μεν, αλλά δεν εφαρμόσθηκε λόγω της εκλογικής νίκης του ΣΥΡΙΖΑ το 2015.

-Το 2018 για το νομοσχέδιο της “αποεπένδυσης” που έφερε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ για την πώληση των λιγνιτικών μονάδων της Μελίτης Φλώρινας και της Μεγαλόπολης Αρκαδίας, το οποίο ήταν η απάντηση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ στο ακόμη άλυτο “πρόβλημα” του μονοπωλίου της ΔΕΗ στους λιγνίτες. Κι αυτό ψηφίσθηκε, αλλά επίσης δεν εφαρμόσθηκε και ήδη οι μονάδες αυτές έχουν επιστρέψει στα περιουσιακά στοιχεία της ΔΕΗ.

- Το 2021 για την Αύξηση του Μετοχικού Κεφαλαίου (ΑΜΚ)  της ΔΕΗ κατά 750 εκατομμύρια ευρώ, στην οποία -  με απόφαση του Υπερταμείου, στο οποίο παραχώρησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ τη ΔΕΗ -  δεν  συμμετείχε το Δημόσιο με αποτέλεσμα τη μείωση του ποσοστού του από 51,23% σε 34,12%.


Οι αντιπαραθέσεις αυτές, παρότι οξύτατες, ήταν ελάχιστα ουσιαστικές  για τους εξής λόγους:

(α) Γιατί το ενδιαφέρον των πολιτικών κομμάτων για την τύχη της ΔΕΗ εκδηλώθηκε πολύ όψιμα και συγκεκριμένα καθυστέρησε πάνω από μια δεκαετία.  Οι αποφάσεις που καθόρισαν το μέλλον της  και εγκαθίδρυσαν τη λειτουργία της απελευθερωμένης αγοράς λήφθησαν στα τέλη του 20ου αιώνα και άρχισαν να υλοποιούνται την πρώτη δεκαετία του 21ου, με κυριότερη από αυτές τον λειτουργικό και νομικό διαχωρισμό της ΔΕΗ από τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής, τα οποία  αποτελούν τεράστιες επενδύσεις που έγιναν με χρήματα του ελληνικού λαού.  Όταν πλέον το 2014 άνοιξε  η συζήτηση για την ιδιωτικοποίηση της ΔΕΗ , αφορούσε την τύχη των τμημάτων που είχαν απομείνει (παραγωγή, προμήθεια), ενώ μέσω του διαχωρισμού της είχε ήδη διαμορφωθεί η “απελευθερωμένη” αγορά με τη λειτουργία του συστήματος mandatory pool, η Ελλάδα, αν και στη μέγγενη των μνημονίων, είχε καταστεί eldorado για τους επενδυτές ΑΠΕ και το ηλεκτρικό ρεύμα είχε γίνει ήδη πανάκριβο.

(β) Γιατί στις αντιπαραθέσεις αυτές – παρά τις μεγαλοστομίες που λέγονταν – δεν αμφισβητήθηκαν ούτε κατ' ελάχιστο οι μεταρρυθμίσεις που είχαν ήδη συντελεσθεί και θεωρούνταν δεδομένες από τα κόμματα της αντιπολίτευσης.

(γ) Γιατί  αποσκοπούσαν σε μικροκομματικά οφελη, όπως ξεκάθαρα αποδείχθηκε από την εναλλαγή ρόλων που ακολούθησε, η οποία ανέδειξε τη ρηχότητα αλλά και τη γελοιότητα της πολιτικής μας ζωής. Έτσι, στην αντιπαράθεση του 2014 ο ΣΥΡΙΖΑ ως αντιπολίτευση κατηγορούσε την κυβέρνηση Σαμαρά για “εθνικό έγκλημα” και ξεπούλημα της ΔΕΗ, το 2018 η Ν.Δ. (με αγορητή τον Σκρέκα) κατηγόρησε για το ίδιο έγκλημα την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και το 2021 οι ρόλοι πάλι άλλαξαν και ο ΣΥΡΙΖΑ με την ίδια φρασεολογία κατηγόρησε την κυβέρνηση για την ΑΜΚ που μείωσε το ποσοστό του δημοσίου, η οποία – σημειωτέον - αποφασίστηκε από το Υπερταμείο, στο οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση παραχώρησε τη ΔΕΗ.

Με άλλα λόγια,  οι αντιπαραθέσεις αυτές αποτελούν εφαρμογή της τακτικής της ηχηρής διαφοροποίησης σε επιμέρους σημεία και της σιωπηρής παραδοχής του πυρήνα των αλλαγών και πολύ δικαιολογημένα χαρακτηρίστηκαν ως κάλπικες από το ΚΚΕ. Ωστόσο “κάλπικος” θα πρέπει να χαρακτηρισθεί κι ο αντιευρωπαϊσμός του ΚΚΕ, γιατι όπως δείχνουν τα γεγονότα εξαντλείται σε αντιευρωπαϊκή ρητορεία και απαρίθμηση των “σταδίων απελευθέρωσης”, ενώ συμμετέχει ενεργά στην επιχείρηση αποσιώπησης και συγκάλυψης των συνεπειών της νέας ενοποίησης.


Η στάση του μόνου “αντιευρωπαϊκού” κόμματος της ελληνικής βουλής απέναντι στην ενοποίηση του ηλεκτροδοτικού μας συστήματος

Το ΚΚΕ, όπως καυχιέται, είναι το μόνο κόμμα της ελληνικής βουλής που καταψήφισε τη συνθήκη του Μάαστριχτ. Συνεπώς η στάση του απέναντι στις “ενοποιήσεις” έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, γιατί είναι το μόνο κόμμα με σταθερή παρουσία στη βουλή, το οποίο υποτίθεται ότι μπορεί να κάνει τη διαφορά και να πει την αλήθεια στον ελληνικό λαό για τις ευρωπαϊκές πολιτικές και τις αποφάσεις των ευρωπαϊκών κέντρων.

Ωστόσο το ΚΚΕ, όχι μόνο δεν προειδοποίησε τον ελληνικό λαό για την ενοποίηση του ηλεκτροδοτικού μας συστήματος και δεν προσπάθησε να την αποτρέψει πριν πραγματοποιηθεί, αλλά συνειδητά υποβάθμισε το θέμα αυτό και συνεχίζει να το υποβαθμίζει μέχρι σήμερα. Χαρακτηριστική είναι η στάση του το 2018, κατά την ψήφιση του πολυνομοσχεδίου, στο οποίο συμπεριλαμβανόταν  η ίδρυση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας. Τότε, θεώρησε ως μέγιστης σημασίας θέμα την αλλαγή του ποσοστού απαρτίας των γενικών συνελεύσεων των πρωτοβάθμισων σωματείων από το 1/3 που ήταν μέχρι τότε, στο 1/2 όταν αφορά την κήρυξη απεργίας και έριξε όλο το βάρος της αντιπαράθεσης στη διάταξη αυτή, ενώ υποβάθμισε το θέμα της ίδρυσης του Χρηματιστηριου ενέργειας και δεν αναφέρθηκε κάν στην ένταξη της χώρας μας στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας[vi]. 

Η σύγκριση της σοβαρότητας των δύο αυτών θεμάτων κατατάσσει την ηγεσία του ΚΚΕ ή στους ανόητους ή στους πονηρούς υποκριτές. Το πρώτο όμως πολύ δύσκολο να ισχύει καθώς η ηγεσία του ΚΚΕ και τις διαστάσεις των αλλαγών που έρχονταν γνώριζε και τις συνέπειες - κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές – της ενοποίησης του ηλεκτροδοτικού μας συστήματος αντιλαμβανόταν[vii]. Συνεπώς  θα πρέπει να δεχθούμε ότι ισχύει το δεύτερο. Ότι δηλαδή η ηγεσία του ΚΚΕ, γνωρίζοντας τις συνέπειες και θέλοντας να αποφύγει ουσιαστικές αντιπαραθέσεις,  προτίμησε να ακολουθήσει την τακτική της “σιγής ασυρμάτου” για το Χρηματιστήριο Ενέργειας και γι' αυτό υποβάθμισε συνειδητά τη σοβαρότητά του, συνεχίζοντας να μιλά για ένα ακόμη στάδιο “ιδιωτικοποίησης” και “απελευθέρωσης”.

Το παραπάνω συμπέρασμα ενισχύεται και από το ακόλουθο χαρακτηριστικό στο δημόσιο λόγο του: Το ΚΚΕ αποφεύγει συστηματικά και σταθερά τη χρήση των όρων  “ενοποίηση”, “ενεργειακή ένωση” και “Ενιαία ευρωπαϊκή Αγορά Ηλεκτρικής Ενέργειας”, παρότι η “ενεργειακή ένωση” είναι  πραγματικότητα και η ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που έχει δημιουργηθεί στηρίζεται σε κοινό μοντέλο λειτουργίας και σε σύζευξη (ενοποίηση) των τιμών μεταξύ των εθνικών αγορών. Προφανώς αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι όροι αυτοί αφενός προκαλούν δυσάρεστους συνειρμούς γιατί παραπέμπουν στις καταστροφικές συνέπειες της Οικονομικής και Νομισματικής Ενοποίησης για τη χώρα μας, αφετέρου δημιουργούν καθήκοντα σύγκρουσης που θέλει να αποφύγει το ΚΚΕ και γι' αυτό υποβαθμίζει το θέμα της υιοθέτησης του target model, θεωρώντας το ως συνέχεια και στάδιο της απελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Και οι  παραπάνω διαπιστώσεις δεν πρέπει να μας εκπλήσσουν.Το  ΚΚΕ, παρά την αντιευρωπαϊκή του ρητορεία, σε κρίσιμες στιγμές πήρε θέση υπέρ της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας, όπως φαίνεται από τις χαρακτηριστικές  δηλώσεις της πρώην Γενικής Γραμματέως του, Αλέκας Παπαρήγα το 2012, ότι “είτε με ευρώ, είτε με δραχμή, ο λαός είναι χρεοκοπημένος” και ότι “η λύση έξω από το ευρώ στις παρούσες συνθήκες είναι καταστροφική”[viii].  Η στάση αυτή μάλιστα δεν είναι περιστασιακή. Σύμφωνα με την πολιτική απόφαση του 20ου Συνεδρίου του[ix], η αποδέσμευση από την Ε.Ε πρέπει να γίνει ταύτόχρονα με τη “λαϊκή εξουσία” και μάλιστα χωρίς ενδιάμεσα στάδια, καθώς στην ίδια απόφαση διευκρινίζεται ότι “η καπιταλιστική Ελλάδα με «εθνικό νόμισμα» δεν συνιστά ρήξη προς όφελος του λαού”.

Εν ολίγοις, το συμπέρασμα είναι ότι το ΚΚΕ έχει παραπέμψει στις “ελληνικές καλένδες” το ζήτημα της αποδέσμευσης από την Ε.Ε  και είναι συνυπεύθυνο όχι μόνο για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας, αλλά και για την ευτέλεια και την αναξιοπιστία της πολιτικής ζωής της χώρας μας λόγω της υποκρισίας του και της συγκαλυμμένης συναίνεσής του.

Oι προτάσεις των κομμάτων για την αντιμετώπιση των ληστρικών λογαριασμών

Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ[x]

Περιλαμβάνει τα ακόλουθα πέντε “άμεσα” (όπως τα χαρακτηρίζει) μέτρα:

–        Επιβολή πλαφόν για ένα χρόνο στα τιμολόγια της ΔΕΗ και  μετατροπή των κυμαινόμενων σε σταθερά συμβόλαια.

–        Επιβολή από τη ΡΑΕ πλαφόν στην Αγορά Επόμενης Ημέρας.

–        Μεγάλη μείωση του πλαφόν στη ρήτρα αναπροσαρμογής του 100% και  μετατροπή όλων των συμβολαίων υποχρεωτικά σε σταθερά.

–        Ενεργοποίηση της προθεσμιακής αγοράς και

–        Μείωση του ΕΦΚ και του ΦΠΑ.

Από τα μέτρα αυτά , τα τρία πρώτα  (επιβολή πλαφόν στα τιμολόγια της ΔΕΗ, επιβολή πλαφόν από τη ΡΑΕ στην Αγορά Επόμενης Ημέρας και  μετατροπή όλων των συμβολαίων υποχρεωτικά σε σταθερά) μόνο “άμεσα” δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν.  Συνιστούν ρυθμιστικές παρεμβάσεις στους κανόνες της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας που δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της κυβέρνησης  και για να εφαρμοσθούν θα πρέπει να τα εγκρίνει η Κομισιόν και επιπλέον να συναινέσουν οι άλλοι εμπλεκόμενοι φορείς  ( ΡΑΕ,   ΔΕΗ,  Υπερταμείο στο οποίο έχει ενταχθεί η ΔΕΗ  και  Χρηματιστήριο Ενέργειας).

Το τέταρτο μέτρο (ενεργοποίηση της προθεσμιακής αγοράς) επίσης δεν εμπίπτει στη δικαιοδοσία της κυβέρνησης και για την εφαρμογή του θα πρέπει να συναινέσει το Χρηματιστήριο Ενέργειας, καθως με δική του εισήγηση έχουν επιβληθεί από τη ΡΑΕ περιορισμοί στη σύναψη διμερών συμβολαίων . Η  αιτιολογία γι' αυτούς τους περιορισμούς, οι οποίοι  αποτελούν βασικό παράγοντα της αύξησης της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας, είναι ότι “αν εκτός από τις ΑΠΕ που μπαίνουν κατά προτεραιότητα στο σύστημα κατά ποσοστό 20 – 25%, προστεθούν κατά 80% και διμερή συμβόλαια, τότε η αγορά πρακτικά εξαφανίζεται”. 

Το πέμπτο μέτρο (μείωση του ΕΦΚ και του ΦΠΑ) είναι το μόνο που δεν συνιστά  ρυθμιστική παρέμβαση και τουλάχιστον ως προς το σκέλος του  συντελεστή ΕΦΚ  ανήκει στην αρμοδιότητα της κυβέρνησης, ωστόσο δύσκολα μπορεί να γίνει πιστευτό ότι η ελληνική κυβέρνηση (όποια κι αν είναι αυτή) θα προχωρήσει στη μείωσή τους, χωρίς να έχει την έγκριση της Κομισιόν.

Συμπερασματικά, τα μέτρα που προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ δεν ανήκουν στην αρμοδιότητα της ελληνικής κυβέρνησης και η ουσία που συνειδητά αποκρύπτει είναι ότι για να εφαρμοσθούν χρειάζεται είτε έγκριση,  είτε σύγκρουση με την Κομισιόν και τους άλλους εμπλεκόμενους φορείς. Όσον αφορά δε τη σύγκρουση, δύσκολο να υποτεθεί ότι είναι στον προσανατολισμό του καθώς η βασική κριτική που έχει απευθύνει μέχρι τώρα στην Κομισιόν για το θέμα της διαχείρισης της ενεργειακής κρίσης είναι ότι “την βρήκε απροετοίμαστη”.

 Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝ.ΑΛ[xi]

Το ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝ.ΑΛ  προτείνει την επιβολή πλαφόν 10% στη λιανική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με αυτά που πλήρωναν οι καταναλωτές πριν ξεκινήσει η ενεργειακή κρίση, την  έναρξη της οποίας τοποθετεί χρονικά την 1.5.2021. Επίσης η πρότασή του περιλαμβάνει την απαγόρευση διακοπής ρεύματος σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, στην περίπτωση που τους επιβάλλεται χρέωση που υπερβαίνει το πλαφόν του 10%, καθώς και τη δυνατότητα ρύθμισης σε 240 δόσεις για τα χρέη που έχουν συσσωρευτεί από λογαριασμούς ρεύματος από 1.5.2021.

Το “θετικό” αυτής της πρότασης, όπως τη διαφημίζει ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝ.ΑΛ., Νίκος Ανδρουλάκης, είναι ότι είναι άμεσα εφαρμόσιμη γιατί “το πλαφόν στη λιανική τιμή” είναι στην εργαλειοθήκη της Κομισιόν και δεν χρειάζεται ειδική έγκριση, όπως το πλαφόν στη χονδρική και όπως υποστηρίζει, “το μόνο που μένει είναι να μάθει ο καταναλωτής πως θα επιμεριστεί το κόστος μεταξύ του καταναλωτή, του κράτους και των παραγωγών”[xii].

Συμπερασματικά η πρόταση αυτή κινείται στο ίδιο πλαίσιο με την κυβέρνηση και προτείνει μια διαφορετική εκδοχή των δικών της μέτρων ελάφρυνσης.

Η πρόταση του ΜΕΡΑ 25[xiii]

Το ΜΕΡΑ25 με τροπολογία που κατέθεσε στις 6.4.2022 πρότεινε να ανασταλούν έως τις 30.6.2022 οι διακοπές στην παροχή ηλεκτροδότησης λόγω οφειλών σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις βάσει εισοδηματικών κριτήρίων, ενώ, από το βήμα της βουλής,  στήριξε το αίτημα της πρωτοβουλίας πολιτών "Ρεύμα για όλους" για διεξαγωγή δημοψηφίσματος με μοναδικό ερώτημα την κατάργηση ή όχι του Χρηματιστηρίου Ενέργειας[xiv].

Το ενδιαφέρον στη θέση του ΜΕΡΑ25 είναι ότι εντοπίζει το πρόβλημα στη λειτουργία καρτέλ από τέσσερεις ολιγάρχες[xv] (Μυτιληναίο, Βαρδινογιάννη, Λάτση και Περιστέρη, μαζί με την CVC Capital που ελέγχει την ιδιωτικοποιημένη ΔΕΗ) και στην κυβέρνηση, και όχι στην ενοποίηση, την οποία  αγνοεί στον πολιτικό του λόγο. Ωστόσο, αν υποτεθεί ότι η χώρα μας ξαφνικά αποκτούσε φιλολαϊκή κυβέρνηση, το κύριο πρόβλημά της για να βρει λύση στους ληστρικούς λογαριασμούς δεν θα ήταν οι ολιγάρχες της ενέργειας, τους οποίους θα μπορούσε να “ξεδοντιάσει” με νομοθετική ρύθμιση, αλλά η σύγκρουσή της με την Κομισιόν και τους εμπλεκόμενους φορείς που δεν θα της αναγνώριζαν αυτήν την αρμοδιότητα.

Συμπερασματικά, το ΜΕΡΑ25 αποσιωπά το πρόβλημα που δημιουργεί η ενοποίηση, κι αυτό εξηγείται από το γεγονός  ότι ανήκει στους ένθερμους υποστηρικτές της πράσινης ανάπτυξης και της  ενεργειακής πολιτικής της Κομισιόν.

Η πρόταση του ΚΚΕ[xvi]

Το ΚΚΕ, σε αντίθετη κατεύθυνση από το ΜΕΡΑ25, εστιάζει την κριτική του στην “Ευρωενωσιακή πολιτική της απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας” και την “πράσινη μετάβαση” και τα μέτρα που προτείνει είναι:

–        Η άμεση και πλήρης επαναλειτουργία των λιγνιτικών μονάδων, χωρίς τις δεσμεύσεις του χρηματιστηρίου ρύπων, που αυξάνουν τεχνητά την τιμή του λιγνίτη.

–        Η κατάργηση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

–        Η απόσυρση της χώρας από τις κυρώσεις της ΕΕ προς τη Ρωσία.

Επίσης  με τροπολογία που κατέθεσε στις 6.5.2022 σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Υγείας ζήτησε να καταργηθούν “τώρα”, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται: 1) Η ρήτρα αναπροσαρμογής, 2) το Χρηματιστήριο Ενέργειας, 3) το ειδικό τέλος για τη Μείωση Εκπομπών Αερίων Ρύπων,  4) ο ΦΠΑ και οι Ειδικοί Φόροι Κατανάλωσης στις υπηρεσίες παροχής ηλεκτρικού ρεύματος.

Ωστόσο και το ΚΚΕ παραλείπει οποιαδήποτε αναφορά στην ενοποίηση και στα προβλήματα που δημιουργεί, με συνέπεια ο πολιτικός του λόγος να στερείται αιχμής και η αντιευρωπαϊκή ρητορεία του να μήν είναι παρά κούφια λόγια. Πρόκειται για την εφαρμογή της τακτικής του καταγγελτικού μαξιμαλισμού, η οποία δείχνει μεν τον στόχο, αλλά όχι τον δρόμο για να φθάσουμε σ' αυτόν, με συνέπεια ο στόχος να φαίνεται άπιαστος και κάθε προσπάθεια για την προσέγγισή του μάταιη και μόνο για την τιμή των όπλων.

Η πρόταση της “Ελληνικής Λύσης”

Τέλος η  πρόταση της “Ελληνικής Λύσης”, η οποία έχει διατυπωθεί αποσπασματικά,  περιλαμβάνει την άμεση εξόρυξη υδρογονανθράκων, την επαναλειτουργία των λιγνιτικών μονάδων και την κατασκευή πυρινικών εργοστασίων, ενώ δεν γίνεται καμια αναφορά στην ενοποίηση και στις περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης της ελληνικής κυβέρνησης στο πρόβλημα των ληστρικών λογαριασμών.

Συμπερασματικά, οι παραπάνω προτάσεις, οι οποίες λογικά θα αποτελέσουν μέρος του προγράμματος κάθε κόμματος στις επικείμενες εκλογές, εξυπηρετούν πρωτίστως επικοινωνιακούς στόχους. Τα κύρια χαρακτηριστικά τους είναι ο κενός περιεχομένου πολιτικός λόγος και η αποδοχή της υποτέλειας στα ευρωπαϊκά κέντρα. Τα χαρακτηριστικά αυτά μαζί με την έλλειψη οράματος για ένα καλύτερο μέλλον αποτελούν τα τρία κύρια προβλήματα της πολιτικής ζωής της χώρας μας, τα οποία απονομιμοποιούν στη συνείδηση ολοένα και μεγαλύτερης μερίδας των πολιτών την πολιτική και τα κόμματα.


Συνοψίζοντας:

1.      Χάρη στα πρόσφατα μέτρα της κυβέρνησης για την ελάφρυνση των καταναλωτών ηλεκτρικού ρεύματος, η συζήτηση μεταφέρθηκε από τις έκτακτες συνθήκες (ευρωπαϊκή ενεργειακή κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία) που υποτίθεται ότι ευθύνονταν για τις αυξήσεις στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, στην πραγματική αίτια των ληστρικών λογαριασμών που είναι  η λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενεργειας βάσει του “μοντέλου στόχου” (target model).

2.      Με τη λειτουργία του μοντέλου στόχου  έγινε η ενοποίηση του ηλεκτροδοτικού μας συστήματος , η οποία αποτελεί το επιστέγασμα των μεταρρυθμίσεων  που συντελέσθηκαν την τελευταία εικοσαετία και οδήγησαν στην αύξηση της  τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος  κατά περίπου 150% την περίοδο 2005 -2016 και εν συνεχεία - με τη λειτουργία του target model - στους τωρινούς ληστρικούς λογαριασμούς.

3.      Με την ενοποίηση  παραχωρήθηκε στην Κομισιόν η αρμοδιότητα να καθορίζει τους κανόνες λειτουργίας του ηλεκτροδοτικού μας συστήματος,  με συνέπεια  η κυβέρνηση να έχει – θεσμικά και πρακτικά  – περιορισμένες δυνατότητες παρέμβασης (επί της ουσίας μόνο όσες τις επιτρέπει  ο κρατικός προϋπολογισμός) και να πρέπει να λάβει άδεια από την Κομισιόν, προκειμένου να  εφαρμοσθούν στοιχειώδη μέτρα ελάφρυνσης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

4.      Συμπερασματικά το πρόβλημα των ληστρικών λογαριασμών είναι ουσιαστικά πρόβλημα εθνικής κυριαρχίας και τα πραγματικά αίτια του αποσιωπώνται από όλα τα κόμμάτα για να μην αμφισβητηθεί η “ευρωπαϊκή” πορεία της χώρας.


Τα αίτια της κακοδαιμονίας της χώρας μας:  Παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας – εξευρωπαϊσμός και υποτέλεια

Τα ολέθρια αποτελέσματα των ενοποιήσεων

Η ενοποίηση του ηλεκτροδοτικού μας συστήματος δεν είναι η πρώτη ενοποίηση με ολέθρια αποτελέσματα. Από την ένταξή μας στην Ε.Ε (τότε ΕΟΚ) μέχρι σήμερα έχουν γίνει πολλές ενοποιήσεις με παρόμοιες συνέπειες, των οποίων όμως τα ολέθρια αποτελέσματα δεν συζητήθηκαν καθόλου ή δεν συζητήθηκαν επαρκώς, είτε γιατί πραγματοποιήθηκαν την εποχή που η “ευρωπαϊκή ιδέα” ενέπνεε  αισιοδοξία για την ανάπτυξη της  ελληνικής οικονομίας και θεωρήθηκαν αναγκαία θυσία για τον “εκσυγχρονισμό” της χώρας, είτε γιατί ουδέποτε μελετήθηκαν, είτε τέλος γιατί συνειδητά δεν συνδέθηκαν με την κακή πορεία της οικονομίας, προκειμένου να μην επηρεάσουν αρνητικά την “ευρωπαϊκή πορεία” ενοποίησης.

Τέτοιες περιπτώσεις είναι:  Η τελωνειακή ενοποίηση, η οποία οδήγησε σε μαρασμό παραδοσιακούς κλάδους οικονομικής δραστηριότητας, στην αποβιομηχάνιση και σε απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας. Η εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, η οποία μετέτρεψε τη χώρα από εξαγωγέα σε εισαγωγέα αγροτικών προϊόντων[xvii]. Η εφαρμογή του ΦΠΑ, η οποία οδήγησε στην αύξηση των ενδοκοινοτικών εισαγωγών και στη μετατροπή βιοτεχνιών σε εισαγωγείς με απώλεια πάλι θέσεων εργασίας. Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση, η οποία αποτέλεσε την χαριστική βολή για την ελληνική οικονομία και τελικά οδήγησε στη χρεοκοπία. Η  “απελευθέρωση” των επαγγελμάτων, η οποία υποτίθεται ότι θα οδηγούσε στην αύξηση του ΑΕΠ και το μόνο ορατό αποτέλεσμά της  ήταν η φτωχοποίηση επιστημόνων και ελεύθερων επαγγελματιών.

Οι ολέθριες συνέπειες της “ευρωπαϊκής πορείας” καταγράφονται στην έκθεση Πισσαρίδη[xviii], η οποία κατά λέξη αναφέρει :  “..... Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε έντονα την περίοδο 1961 -1980 με πραγματικό ετήσιο ρυθμό που ξεπέρασε το 6,5%, την οποία ακολούθησε μια περίοδος βραδείας ανάπτυξης 1981 – 1994 με μέσο ετήσιο ρυθμό γύρω στο 0,8%. Στη συνέχεια η σύγκλιση τα πρώτα χρόνια ένταξης στη νομισματική ένωση σηματοδότησαν μια περίοδο ταχείας, αλλά μη διατηρήσιμης μεγέθυνσης με μέσο ετήσιο ρυθμό στο 3,5%, την οποία διαδέχθηκε η περίοδος της ελληνικής κρίσης χρέους από το 2009 με μέσο ρυθμό ετήσιας συρρίκνωσης γύρω στο -2,2%....” .Ωστόσο  η Επιτροπή Πισσαρίδη δεν θέλει να δει την πραγματικότητα κι όπως εύστοχα σχολιάζει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Λονδίνου, Κώστας Λαπαβίτσας[xix], “....Η Επιτροπή αντιλαμβάνεται την τεράστια αυτή διαφορά ως μια απόδειξη της αδυναμίας της Ελλάδας να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που πρόσφερε η ένταξη στην ΕΕ το 1981.Η πιθανότητα να συμβαίνει το αντίθετο δεν απασχολεί καθόλου την Επιτροπή. Οποιοσδήποτε καλόπιστος οικονομολόγος βλέποντας τη σύγκριση θα σκεφτόταν ότι το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ και ΟΝΕ, αντί να προσφέρει ευκαιρίες, ίσως να συνέβαλε στην αντιστροφή της προηγούμενης αναπτυξιακής δυναμικής. Η ένταξη σηματοδότησε την απαρχή μιας αποτυχίας ιστορικού μεγέθους που θα καθορίσει την πορεία της Ελλάδας τις επόμενες δεκαετίες....”

Και πράγματι πρόκειται για μια αποτυχία ιστορικού μεγέθους, η οποία οφείλεται στην απαρέγκλιτη   προσήλωση του πολιτικού κόσμου στην ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και στον “εξευρωπαϊσμό”, με ολέθριες συνέπειες για τον ελληνικό λαό.

Ο “εξευρωπαϊσμός” της πολιτικής ζωής

Ο όρος “εξευρωπαϊσμός” (europeanization) χρησιμοποιείται για να συνοψίσει τις επιπτώσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης πάνω στις βασικές εθνικές πολιτικές[xx] και υποδηλώνει τη διαδικασία κατά την οποία οι πολιτικές σε εθνικό επίπεδο διαμορφώνονται από ευρωπαϊκά όργανα[xxi]. Στη χώρα μας ο “εξευρωπαϊσμός” ταυτίστηκε με τον “εκσυγχρονισμό”, το γνωστό ιδεολόγημα της κυβέρνησης Σημίτη, ο οποίος προωθήθηκε ως τεχνοκρατικό σχέδιο που υποτίθεται ότι αποσκοπούσε στη βελτίωση των υποδομών της χώρας, παρά σε κοινωνικοπολιτικούς μετασχηματισμούς.

Η διαδικασία του  “εξευρωπαϊσμού” ξεκίνησε με αργό ρυθμό τη δεκαετία του 1980 και επιταχύνθηκε την επόμενη δεκαετία. Mε το πρόσχημα του “εκσυγχρονισμού” από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 η χώρα μπήκε στον “αυτόματο πιλότο” με την πορεία της να καθορίζεται από τις αποφάσεις των ευρωπαϊκών οργάνων, το νομοθετικό έργο της βουλής να αφορά κατά κύριο λόγο τη μεταφορά ευρωπαϊκών οδηγιών και κατευθύνσεων στην εθνική νομοθεσία  και  οι κυβερνήσεις να περιορίζονται σε διαχειριστικό – διεκπεραιωτικό ρόλο[xxii]. Σταδιακά η πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ των δύο μεγαλύτερων κομμάτων (ΠΑΣΟΚ – ΝΔ)  εκφυλίσθηκε σε ανταγωνισμό ποιο κόμμα εκπροσωπεί και εφαρμόζει αποτελεσματικότερα την ευρωπαϊκή πολιτική  και τελικά, μπροστά στον “κίνδυνο” εκτροπής από την ευρωπαϊκή πορεία, εξελίχθηκε σε πλήρη σύγκλίση και τα οδήγησε σε συγκυβέρνηση.

Βασικό εργαλείο για την αποδοχή του “εξευρωπαϊσμού” από τον πολιτικό κόσμο ήταν οι κοινοτικές χρηματοδοτήσεις, ιδιαίτερα αυτές που δίνονταν στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων. Με τα κεφάλαια αυτά, τα οποία διαχειρίστηκαν τα δύο μεγαλύτερα κόμματα για να διατηρούν την εκλογική τους πελατεία και να εναλάσσονται στην κυβέρνηση,  εκμαυλίστηκαν συνειδήσεις, στήθηκε το ιδεολόγημα ότι η Ελλάδα “αποτελεί και θα αποτελεί καθαρό λήπτη κοινοτικών χρημάτων” , φτιάχτηκαν νέα “τζάκια” και δημιουργήθηκε  στρατιά “Ευρωπαίων πολιτών” που διορίσθηκαν σε καίριες θέσεις για να στηρίξουν το αφήγημα της “ισχυρής Ελλάδας του ευρώ”, το οποίο αποδείχθηκε ολέθριο για την ελληνική κοινωνία. Η κύρια ευθύνη προφανώς ανήκει στα “κόμματα εξουσίας”, ωστόσο μέρος αυτής αναλογεί και  στα υπόλοιπα κόμματα,  είτε γιατί συμμετείχαν ενεργά στη στήριξη του εν λόγω αφηγήματος λόγω αλληθωρισμού και μικρότερων αλλά σημαντικών απολαβών, είτε γιατί το ανέχθηκαν προς αποφυγή συγκρούσεων (ΚΚΕ).

Τα παραπάνω αφηγήματα κατέρρευσαν θεαματικά με τα μνημόνια, ωστόσο η “βρώμικη” δουλειά είχε γίνει, ο “εξευρωπαϊσμός” ρίζωσε  και μέχρι σήμερα κυριαρχεί.

Μνημόνια – συναίνεση ή “κατοχή”

Πολλοί εντοπίζουν την απαρχή της απώλειας  εθνικής κυριαρχίας στα μνημόνια και  μιλούν για “κατοχή”. Ωστόσο όσοι  πρεσβεύουν αυτήν την άποψη δεν λαμβάνουν υπόψη τους ότι (α) η  παραχώρηση  εθνικής κυριαρχίας (ή κυριαρχικών αρμοδιοτήτων)  ξεκίνησε με την ένταξη της χώρας στην Ε.Ε (τότε ΕΟΚ) και τις επάλληλες ενοποιήσεις, (β) ο “εξευρωπαϊσμός” είχε κυριαρχήσει πολύ πριν τα μνημόνια και από τη δεκαετία του 1990 το κύριο νομοθετικό έργο της βουλής ήταν η μεταφορά στην εθνική νομοθεσία ευρωπαϊκών οδηγιών και κατευθύνσεων και (γ) οι μεταρρυθμίσεις που επέβαλαν τα μνημόνια  δεν ήταν παρά αποφάσεις των ευρωπαϊκών οργάνων που οι κυβερνήσεις  καθυστερούσαν να εφαρμόσουν[xxiii] λόγω ισχυρών κοινωνικών αντιδράσεων και πιέσεων.

Με άλλα λόγια, τα μνημόνια λειτούργησαν ως επιταχυντής εξελίξεων και έφεραν στο φως προβλήματα και καταστάσεις που προϋπήρχαν, αλλά κρύβονταν επιμελώς πίσω από τα ιδεολογήματα του “εκσυγχρονισμού” και της “ισχυρής Ελλάδας του ευρώ”.
 
“Εξευρωπαϊσμός” και Πανδημία

Αναμφισβήτητα  η διαχείριση της πανδημίας φέρει τη σφραγίδα της  κυβέρνησης Μητσοτάκη και γι'  αυτό και είδαμε να εφαρμόζεται ό,τι πιο αντιλαϊκό, αντιδημοκρατικό και βάρβαρο μέτρο γινόταν. Ωστόσο οι βασικές αποφάσεις και κατευθύνσεις έρχονταν απευθείας από τις Βρυξέλλες, οι οποίες αποφάσισαν ότι ο εμβολιασμός θα είναι το κύριο όπλο κατά της πανδημιας,  χορήγησαν προσωρινές άδειες κυκλοφορίας των εμβολίων, παρήγγειλαν “αδιευκρίνιστες” ποσότητες εμβολίων για κάθε κράτος- μέλος  και υπέγραψαν – με εντελώς αδιαφανείς διαδικασίες -  για λογαριασμό όλων των κρατών – μελών συμβάσεις με τις φαρμακευτικές, των οποίων το περιεχόμενο δεν έχει ακόμη γνωστοποιηθεί επισήμως.   Επιλέον η Κομισιόν από πολύ νωρίς έδωσε το σύνθημα για τη λογοκρισία και το κυνήγι των “συνομωσιολόγων” καθώς αναγόρευσε σε ιδιαίτερο καθήκον των ευρωπαϊκών θεσμών  “την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης”, όπως κομψά  έθεσε το ζήτημα η πρόεδρος της, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν[xxiv], το οποίο στην Ελλάδα μεταφράστηκε από τον πρωθυπουργό μας ως “αντιμετώπιση των ψεκασμένων”.

Αλλά  δεν είναι μόνο τα εμβόλια και η λογοκρισία.  Από την αρχή της πανδημίας η Κομισιόν πήρε μέτρα που επί της ουσίας “προκαθόριζαν” τις συνέπειες του κορονοϊού στην οικονομία και την κοινωνία κι αυτό φαίνεται από το“Χρονοδιάγραμμα δράσης” της Ε.Ε .  Στις 2 Μαρτίου 2020 συστάθηκε η επιτροπή αντιμετώπισης του κορονοϊού για τον συντονισμό των κρατών – μελών σε τρεις τομείς (ιατρικός τομέας,  τομέας μεταφορών και  οικονομικός τομέας) με επικεφαλής τους πέντε αρμόδιους επιτρόπους. Στις 13 Μαρτίου η Κομισιόν ανακοίνωσε το πλαίσιο αντιμετώπισης των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας, ενώ στις 17 Μαρτίου συγκροτήθηκε μια συμβουλευτική επιτροπή για τον COVID-19 αποτελούμενη από επιδημιολόγους και ιολόγους για να διατυπώσει τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ σχετικά με επιστημονικά και συντονισμένα μέτρα διαχείρισης κινδύνου. Εν ολίγοις, στα μέσα Μαρτίου 2020 η Κομισιόν είχε ήδη έτοιμο το πλαίσιο μέτρων για την αντιμετώπιση του κορονοϊού, το οποίο η κυβέρνηση Μητσοτάκη υλοποίησε παρότι η χώρα μας είχε ελάχιστα κρούσματα και μπορεί βάσιμα να υποσηριχθεί ότι δεν χτυπήθηκε από το πρώτο κύμα.

Το γεγονός ότι οι κατευθύνσεις έρχονταν απευθείας από την Κομισιόν και απλά υλοποιούνταν από την κυβέρνηση Μητσοτάκη εξηγεί και την “εθνική ομοψυχία” που επικράτησε για την αντιμετώπιση του κορονοϊού, καθώς κανένα κόμμα δεν έφερε την παραμικρή αντίρρηση σε μέτρα που μόνο υγειονομικά δεν μπορούν να χαρακτηριστούν, όπως η απαγόρευση κυκλοφορίας, τα πρόστιμα και η κίνηση των πολιτών μετά από αποστολή sms. Η ίδια “εθνική ομοψυχία” επικράτησε και για τα εμβόλια, όπου πάλι οι ηγεσίες των κομμάτων έσπευσαν να δώσουν το παράδειγμα, χωρίς ποτέ να θέσουν τα εύλογα ερωτήματα, αν τα εμβόλια ήταν ασφαλή και αποτελεσματικά, πόσο στοίχισαν, ποιες ποσότητες παραγγέλθηκαν, αν ο εμβολιασμός ήταν πράγματι το ενδεικνυόμενο όπλο για την αντιμετώπιση της πανδημίας κι αν τελικά με τα χρήματα που δαπανήθηκαν για την εμβολιαστική επιχείρηση θα μπορούσε να βελτιωθεί ουσιωδώς το ΕΣΥ.

Τα παραπάνω ερωτήματα προφανώς δεν αντιτίθενται στην  “επιστήμη”, την οποία ακολουθούν κατά γράμμα όλα τα κόμματα, όπως συνεχώς μας διαβεβαιώνουν. Αντιτίθενται όμως στις κατευθύνσεις και στις αποφάσεις της Κομισιόν ή έστω ανοίγουν το δρόμο για να αμφισβητηθούν οι αποφάσεις αυτές κι αυτή είναι μια προοπτική που κανένα από τα κόμματα της βουλής δεν το επιθυμεί, είτε το ομολογεί, είτε όχι.  Έτσι μόνο εξηγείται γιατί υιοθέτησαν άκριτα το κυβερνητικό αφήγημα περί lockdown και εμβολίων, αγνόησαν τις φωνές έγκυρων επιστημόνων που έδειχναν έναν διαφορετικό δρόμο αντιμετώπισης της υγειονομικής κρίσης και συντάχθηκαν με την κυβέρνηση στο κυνήγι των “συνωμοσιολόγων” τους οποίους λοιδόρησαν ως ακροδεξιούς. Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με μια ακόμη περίπτωση “εξευρωπαϊσμού” και “ομολογιας πίστης” των κομμάτων στην Κομισιόν και στις επιλογές της.

Οι ρωγμές στον “εξευρωπαϊσμό” και το “υπερόπλο” των κυβερνώντων

Τι κοινό έχουν οι “αγανακτισμένοι” των πλατειών του 2011 και οι “αρνητές” της μασκοφορίας και των εμβολίων; Παρότι οι ίδιοι οι “αγανακτισμένοι” – “αρνητές” πιθανότατα να το αγνοούν, είναι εχθροί της “ευρωπαϊκής πορείας” της χώρας και αποτελούν κίνδυνο, που πρέπει να εξαλειφθεί. Τουλάχιστον αυτό υποστηρίζουν, κάποιες “οξυδερκείς” – και μάλλον καλοπληρωμένες- φιλοευρωπαϊκές γραφίδες[xxv], οι  οποίες καταλήγουν ότι όλοι αυτοί (“αγανακτισμένοι” και “αρνητές”) είναι “ψεκασμένοι” και “ακροδεξιοί” γιατί “μιλούν με απέχθεια για την ενωμένη Ευρώπη και το ευρώ”, δηλαδή ό,τι πιο “ιερό” και “όσιο” - κατά την άποψή τους - διαθέτει αυτή η χώρα.

Ανεξάρτητα όμως απο το αν πράγματι οι “αγανακτισμένοι” των πλατειών ταυτίζονται με τους “αρνητές” της μασκοφορίας και των εμβολίων, η αλήθεια είναι ότι και οι μεν και οι δε αμφισβήτησαν τον “εξευρωπαϊσμό” ακόμη κι αν δεν το έχουν συνειδητοποιήσει. Οι πρώτοι, γιατί το 2011 βάλοντας κατά των μνημονίων και μουτζώνοντας και βρίζοντας τη βουλή, εξέφρασαν τη λαϊκή οργή για τη μετατροπή του “ναού της δημοκρατίας” σε παραμάγαζο των δανειστών – ευρωπαίων εταίρων μας  και οι δεύτεροι γιατί κατά την πανδημία,  αρνούμενοι να αποδεχθούν τη μασκοφορία και τον εμβολιασμό, αρνήθηκαν μαζί και το κυρίαρχο αφήγημα που ερχόταν απευθείας εκ Βρυξελλών. Με άλλα λόγια  προκάλεσαν τις δύο από τις τρεις συνολικά ρωγμές  που έχουν καταγραφεί από την ένταξη της χώρας στην Ε.Ε μέχρι σήμερα στην αποδοχή του “εξευρωπαϊσμού” , αν και στην περίπτωση της πανδημίας χωρίς οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές να το έχουν αντιληφθεί  και χωρίς να είναι στις προθέσεις τους.

Η τρίτη ρωγμή - που είναι η μόνη που δεν μνημονεύεται ως αποτέλεσμα “ψεκασμού” - προκλήθηκε με το δημοψήφισμα του 2015, όταν ο ελληνικός λαός αψηφώντας την τρομοκρατία των καναλιών, τα capital-controls και τις παντός είδους πιέσεις, σε ποσοστό 61,31% είπε ένα ηχηρό ΟΧΙ στην Ευρώπη και το ευρώ. Το ΟΧΙ αυτό μετατράπηκε σε ΝΑΙ από την κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα, η οποία αποδείχθηκε σε μια από τις πιο  χρήσιμες εφεδρείες των ευρωπαϊστών, όχι μόνο γιατί υπέγραψε νέο μνημόνιο ακολουθώντας το παράδειγμα της προηγούμενης κυβέρνησης, την οποία μέχρι τότε κατηγορούσε για “ντροπιαστική συνθηκολόγηση”, αλλά και γιατί διέψευσε με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο ότι υπάρχει ελπίδα για μια διαφορετική πορεία της χώρας.

Η διάψευση αυτή έπαιξε και παίζει τεράστιο ρόλο στο θυμικό του ελληνικού λαού και είναι η αιτία της παθητικότητας, της σύγχυσης και της έλλειψης αυτοεκτίμησης της ελληνικής κοινωνίας. Γιατί χωρίς ελπίδα κανένας λαός δεν μπορεί να αγωνιστεί, αφού δεν περιμένει τίποτα, και είναι μονόδρομος η υποταγή στη μοίρα του. Ταυτόχρονα όμως ένας λαός που υποτάσσεται σε τέτοια μοίρα δεν είναι παρά ένας ανάξιος λαός που τελικά του αξίζουν τα δεινά που υποφέρει. Αυτός είναι ο φαύλος κύκλος που δημιούργησε ο ΣΥΡΙΖΑ και αποτελεί σήμερα το “υπερόπλο” των κυβερνώντων, καθώς  χάρη σ' αυτόν επιτυγχάνεται η παθητικότητα στη συνεχή φτωχοποίηση της ελληνικής κοινωνίας και η απεμπόληση δικαιωμάτων και ελευθεριών.


Επίλογος : Η ανάκτηση της ελπίδας και το όραμα για μια νέα Ελλάδα

Ωστόσο μπορούν οι κυβερνώντες με το “υπερόπλο” της απελπισίας να εξασφαλίσουν δια παντός την “ευρωπαϊκή πορεία” της χώρας, όσα δεινά κι αν συσσωρεύονται στις πλάτες των πολιτών της κατ' όνομα μόνο “ελληνικής δημοκρατίας”;  Το ερώτημα αυτό προκαλεί τόση αναστάτωση και άγχος σε όσους αισθάνονται “ευρωπαίοι πολίτες με ελληνική καταγωγή” , ώστε να δικαιολογείται τόσο το κλάμα του Μπογδάνου πριν το δημοψήφισμα του Ιουλίου του 2015, όσο και το τωρινό μένος κατά των “αρνητών – ψεκασμένων”.

 Και η αλήθεια είναι ότι δικαιολογημένα ανησυχούν.  Τρεις ρωγμές μόλις μέσα σε δώδεκα χρόνια είναι πολλές και όλα δείχνουν ότι θα γίνουν περισσότερες, καθώς η οργή του λαού μέρα με τη μέρα μεγαλώνει. Η ορατή πια σήψη διαφοροποιεί και ενεργοποιεί υγιείς δυνάμεις και η κατάρριψη των ψευδαισθήσεων - μετά τα στάδια της άρνησης και της απογοήτευσης - οδηγεί στην αφύπνιση και ανοίγει νέους ορίζοντες. Σε αυτές  τις κοινωνικές διεργασίες η διαχείριση της πανδημίας είχε καταλυτικό ρόλο, καθώς από τη μια βάθυνε την ήδη υπάρχουσα πολιτική κρίση  κι από την άλλη πρόσθεσε νέες παραμέτρους. Για να ανταπεξέλθει στην κρίση αυτή η “εξευρωπαϊσμένη δημοκρατία” μας  που μέχρι τώρα στηριζόταν στο “δεν είναι όλοι ίδιοι”, αναγκάσθηκε να κινητοποιήσει και τις τελευταίες εφεδρείες της και να αποδείξει μόνη της ότι ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Η διαχείριση της πανδημίας τελικά αναδείχθηκε σε πολιτική “κρησάρα” που διαχώρισε την ήρα από το στάρι, γκρέμισε τη πίστη σε δόγματα, διέψευσε στρεβλές πεποιθήσεις και έφερε στην επιφάνεια ζητήματα  που μέχρι πρότινος κρύβονταν επιμελώς.

Σε αυτό το νέο πολιτικό τοπίο που διαμορφώθηκε, οι ρωγμές λοιπόν είναι κάτι παραπάνω από αναμενόμενες. Το αποφασιστικό όμως βήμα που θα μετατρέψει τις ρωγμές σε ρήξη θα γίνει όταν καταδειχθεί ο εχθρός. Όταν δηλαδή αποκαλυφθεί ότι η κακοδαιμονία της χώρας μας και όλα τα δεινά που υφιστάμεθα από την παραγωγική διάλυση της χώρας έως τους ληστρικούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και τη στέρηση ελευθεριών και δικαιωμάτων λόγω πανδημίας οφείλονται στην “ευρωπαϊκή πορεία”, στην παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας και στον εξευρωπαϊσμό. Τότε θα αναγεννηθεί η ελπίδα και μαζί το όραμα για μια νέα Ελλάδα, δημοκρατική, ελεύθερη και κοινωνικά δίκαιη.

* Η Στέλλα Πατρώνα είναι δικηγόρος, μέλος της συντακτικής ομάδας του “Δικτύου Ενεργών Καταναλωτών – Δ.Ε.ΚΑ” και της Πρωτοβουλίας Δρόμος Ανοιχτός.

---

[i]H έγκριση αυτή δόθηκε από την Κομισιόν στις 21.6.2022, καθώς μετά από την τελική τηλεδιάσκεψη η ηγεσία του υπουργείου έλαβε την εντολή να προχωρήσει https://energypress.gr/news/egkrithike-kai-episima-apo-vryxelles-o-mihanismos-gia-ti-hondriki-toy-reymatos-kai-ta-plafon

[ii]“Σημεία χαιρετισμού του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Προκοπίου Παυλόπουλου κατά την εκδήλωση με θέμα Η κρίση του κράτους δικαίου στην Ε.Ε.” 13.11.2018 https://www.presidency.gr/simeia-chairetismoy-toy-proedroy-tis-dimokratias-k-prokopioy-paylopoyloy-kata-tin-ekdilosi-me-thema-quot-i-krisi-toy-kratoys-dikaioy-stin-eyropaiki-enosi-quot/?print=print

[iii]Πρώτο «ενεργειακό πακέτο»

Οδηγία 96/92/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Οδηγία 98/30/ΕΚ  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1998 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου.

Δεύτερο «ενεργειακό πακέτο»: Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1228/2003  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου  της 26ης Ιουνίου 2003 σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας.

Οδηγία 2003/54/ΕΚ  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2003 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση της Οδηγίας 96/92 ΕΚ.

Οδηγία 2003/55/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2003 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και την κατάργηση της Οδηγίας 98/30/ΕΚ.

Τρίτο «ενεργειακό πακέτο»: Οδηγία 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της  13ης Ιουλίου 2009 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενεργείας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ.

Οδηγία 2009/73/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της  13ης Ιουλίου 2009 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/55/ΕΚ.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 713/2009  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου  της 13ης Ιουλίου 2009 , για την ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενεργείας/

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 714/2009  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2009 σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο στις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1228/2003.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 715/2009  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2009 σχετικά με τους όρους πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου και για την κατάργηση του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1775/2005

[iv]Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 2015/1222 της Επιτροπής της 24ης Ιουλίου 2015 «σχετικά με τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών για την κατανομή της δυναμικότητας και τη διαχείριση της συμφόρησης» (L197/24 της 25.7.2015).

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 2016/1719 της Επιτροπής της 26ης Σεπτεμβρίου 2016 «σχετικά με τον καθορισμό κατευθυντήριας γραμμής για την μελλοντική κατανομή δυναμικότητας (L259/424 της 27.9.2016).

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 2017/2195 της Επιτροπής της 23ης Νοεμβρίου 2017 «σχετικά με τον καθορισμό κατευθυντήριας γραμμής για την εξισορρόπηση ηλεκτρικής ενέργειας» (L312/6/ της 28.11.2017).

[v]“.....Οταν οι τιμές φυσικού αερίου διαμορφώνονται στα επίπεδα του Μαρτίου, δηλαδή πολύ υψηλότερα από το λειτουργικό τους κόστος, τότε και οι μονάδες φυσικού αερίου έχουν υψηλή κερδοφορία. Η στενότητα επάρκειας ισχύος της ελληνικής αγοράς και παράλληλα ευέλικτων μονάδων για την κάλυψη των αποκλίσεων που εμφανίζει το σύστημα σε πραγματικό χρόνο, σε σχέση με τις προσφορές στην αγορά της επόμενης ημέρας, αφήνει περιθώρια για υψηλή κερδοφορία στις μονάδες φυσικού αερίου. Η πλευρά των παραγωγών πάντως δεν αποδέχεται τον όρο των υπερκερδών, υπό την έννοια ότι πρόκειται για αγορά που λειτουργεί με συγκεκριμένο μοντέλο χρηματιστηριακό και πανευρωπαϊκό που δεν παραβιάζεται, δεν λειτουργεί δηλαδή κάποιος παράνομα......”  “ Γιατί αυξάνεται η τιμή του ρεύματος – Η «Κ» απαντά σε 12 κρίσιμα ερωτήματα” Χρύσα Λιάγγου Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 26.3.2022 https://www.kathimerini.gr/economy/561770305/giati-ayxanetai-i-timi-toy-reymatos-i-k-apanta-se-12-krisima-erotimata/

[vi]Ο Ν. Καραθανασόπουλος για το πολυνομοσχέδιο και την απεργία 10.1.2018 Youtube https://www.youtube.com/watch?v=wZrEH250CAI&t=776s

[vii]“Χρηματιστήριο Ενέργειας- Μια ακόμη δέσμευση έναντι των μονοπωλίων” Ριζοσπάστης 10.1.2018 https://www.rizospastis.gr/story.do?id=9663720

[viii] “Αλ. Παπαρήγα: η λύση έξω από το ευρώ στις παρούσες συνθήκες είναι καταστροφική” 30.5.2011  ΤΟ ΒΗΜΑ https://www.tovima.gr/2011/05/30/politics/al-papariga-i-lysi-eksw-apo-to-eyrw-stis-paroyses-synthikes-einai-katastrofiki/

[ix] “.....Η θέση του ΚΚΕ για την αποδέσμευση της Ελλάδας από την Ε.Ε

Ο ελληνικός λαός μπορεί και πρέπει να επιλέξει ο ίδιος - με τη θέληση και τη δράση του - την έξοδο από την ΕΕ, να βάλει αυτόν το στόχο στην προμετωπίδα των συνθημάτων του, οργανώνοντας την πάλη του με τέτοιον τρόπο, ώστε να διεκδικήσει ταυτόχρονα τα «κλειδιά» της οικονομίας, τον πλούτο που παράγει, με το πέρασμα της εξουσίας στα δικά του χέρια. Αυτό αποτελεί πραγματική εναλλακτική λύση προς όφελος του λαού και αξίζει κάθε θυσία.

Η καπιταλιστική Ελλάδα με «εθνικό νόμισμα» δεν συνιστά ρήξη προς όφελος του λαού. Η υιοθέτηση ενός πιο υποτιμημένου νομίσματος δεν μπορεί να αποτελέσει κρίκο βελτίωσης της ζωής της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων μέσω της ενδεχόμενης ώθησης που θα δώσει στην ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη λόγω και της φτηνότερης εργατικής δύναμης, ως συνέπειας της υποτίμησης. Η όποια ενδεχόμενη ανάκαμψη της καπιταλιστικής παραγωγής, όποτε προκύψει, δεν θα συνοδευτεί από ουσιαστική ανάκαμψη μισθών, συντάξεων, δικαιωμάτων, δεν θα ωφελήσει το λαό.

Οσες πολιτικές δυνάμεις προβάλλουν έναν τέτοιο στόχο ως «λύση» ή ως ενδιάμεσο στόχο για ριζικές αλλαγές, τουλάχιστον αντικειμενικά, εξυπηρετούν τις ιδιαίτερες ανάγκες τμημάτων του κεφαλαίου και συνολικότερα διαφοροποιήσεις της αστικής πολιτικής ως αποτέλεσμα όξυνσης των αντιφάσεών της. Αλλωστε, πολιτικές επίθεσης σε εργατικές - λαϊκές κατακτήσεις εφαρμόζονται και στις χώρες του ευρώ και σε καπιταλιστικές χώρες με εθνικά νομίσματα.....”  https://www.kke.gr/article/Politiki-Apofasi-toy-20oy-Synedrioy-toy-KKE/

[x]“Οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για την ενεργειακή κρίση” Η ΑΥΓΗ 15.4.2022 https://www.avgi.gr/oikonomia/412803_oi-protaseis-toy-syriza-ps-gia-tin-energeiaki-krisi

[xi]Η τροπολογία του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝ.ΑΛ https://kinimaallagis.gr/tropologia-toy-pasok-kinimatos-allagis/

[xii]“Ανδρουλάκης για μέτρα στήριξης σε λογαριασμούς ρεύματος: Καμιά ουσιαστική παρέμβαση από την κυβέρνηση” 6.5.2022 ΕΘΝΟΣ https://www.ethnos.gr/Politics/article/206745/androylakhsgiametrasthrixhsselogariasmoysreymatoskamiaoysiastikhparembashapothnkybernhsh

[xiii]“ΜΕΡΑ 25 Καμιά διακοπή ρεύματος στα πληττόμενα νοικοκυριά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις” https://mera25.gr/to-mera25-katathetei-tropologia-sti-vouli-kamia-diakopi-revmatos-sta-plittomena-noikokyria-kai-tis-mikromesaies-epicheiriseis/

[xiv]“Ο Βαρουφάκης ζητά δημοψήφισμα για την κατάργηση ή όχι του Χρηματιστηρίου Ενέργειας” THETOC 5.5.2022 https://www.thetoc.gr/politiki/article/o-baroufakis-zita-dimopsifisma-gia-tin-katargisi-i-oxi-tou-xrimatistiriou-energeias/

[xv]“Βαρουφάκης στο TPP: “Αν ο κόσμος ήξερε πως τέσσερις ολιγάρχες προσδιορίζουν την τιμή του ρεύματος στην Ελλάδα, θα είχε ξεσηκωθεί” THE PRESS PROJECT 17.3.2022 https://thepressproject.gr/varoufakis-sto-tpp-an-o-kosmos-ixere-pos-tesseris-oligarches-prosdiorizoun-tin-timi-tou-revmatos-stin-ellada-tha-eiche-xesikothei/

[xvi]“Τροπολογία ΚΚΕ για κατάργηση της ρήτρας αναπροσαρμογής του Χρηματιστηρίου Ενέργειας και της έμμεσης φορολογίας¨ Efsyn 6.5.2022 https://www.efsyn.gr/politiki/antipoliteysi/342646_tropologia-kke-gia-katargisi-tis-ritras-anaprosarmogis-toy

[xvii]“Ευρωπαϊκή Ένωση και γεωργική παραγωγή” Γιώργος Κάργας tetradia marxismou Φεβρουάριος 2016 https://tetradia-marxismou.gr/%CE%B5%CF%85%CF%81%CF%89%CF%80%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE-%CE%AD%CE%BD%CF%89%CF%83%CE%B7-%CE%B3%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%AE/

[xviii] “Το πλήρες κείμενο της έκθεσης Πισσαρίδη” 24.11.2020 Σοφοκλεουςin https://www.sofokleousin.gr/to-plires-keimeno-tis-ekthesis-tis-epitropis-pissaridi

[xix] “Κώστας Λαπαβίτσας: Έκθεση Πισσαρίδη – Ούτε σχέδιο, ούτε ανάπτυξη. Ο θρίαμβος της προχειρότητας και της κοινοτοπίας¨  Αριστερό Ρεύμα 4.1.2021 https://www.aristerorevma.gr/archives/3115

[xx]“Π.Καζάκος – Ο εξευρωπαϊσμός της Δημόσιας Πολιτικής” Ελληνική Επιθεώρηση Πολτικής Επιστήμης τεύχος 13, 1999 σελ. 83-122 https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/hpsa/article/view/15139

[xxi]“Εξευρωπαϊσμός και δημοκρατικά ελλείμματα – Η έννοια της “κρίσης νομιμοποίησης” Δρ Μάνος Γ. Παπάζογλου Μάιος 2010 Ελληνικό Ίδρυμα Ευρωπαϊκής και εξωτερικής πολιτικής https://www.eliamep.gr/publication/europeanisation-and-democratic-deficits-the-concept-of-%E2%80%9Clegitimization%E2%80%99s-crisis%E2%80%9D/

[xxii] “Κόμματα εξουσίας και πολιτική στη σύγχρονη Ελλάδα” Γιάννης Καραγιάννης διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης 2017 ejournals Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/hpsa/article/view/14648

[xxiii] “Το πρώτο Μνημόνιο 2010 -2011” Μιράντα Ξαφά huffingtonpost.gr 11.7.2017 “....Το πρόγραμμα αυτό περιελάμβανε επίσης όλες τις μεταρρυθμίσεις που οι ελληνικές κυβερνήσεις παραδέχονταν ότι είναι απαραίτητες, αλλά δεν εφάρμοζαν λόγω πολιτικού κόστους....” https://www.huffingtonpost.gr/miranta-xafa/-20102011_b_17406156.html

[xxiv] “Fighting disinformation” 31.3.2020 https://ec.europa.eu/info/live-work-travel-eu/coronavirus-response/fighting-disinformation_en

[xxv]

Μυρτώ Λιαλιούτη “Η δεκαετία των ψεκασμένων και το (ίδιο) λάθος μας” 13.9.2020 protagon.gr https://www.protagon.gr/apopseis/i-dekaetia-twn-psekasmenwn-kai-to-idio-lathos-mas-44342119065